İLETİŞİM
Deport kararı kaldırma, yabancı hakkında verilen sınır dışı etme kararının iptal edilmesi veya uygulanmasının engellenmesi amacıyla yürütülen hukuki süreci ifade eder. Türkiye’de sınır dışı etme kararları valilikler tarafından alınır ve kararın tebliğinden itibaren çok kısa bir dava süresi bulunur.
Deport kararına karşı yapılacak başvuruda kişinin aile hayatı, Türkiye’deki yasal statüsü, sağlık durumu, gönderileceği ülkedeki riskler ve kararın somut gerekçeleri birlikte değerlendirilmelidir. Sınır dışı etme kararı, giriş yasağı, tahdit kodu ve idari gözetim birbirinden farklı işlemler olduğundan her biri için ayrı hukuki başvuru gerekebilir.
Deport kararı, bir yabancının Türkiye’den çıkarılmasına yönelik idari işlemdir. Vize veya ikamet ihlali, izinsiz çalışma, sahte belge kullanımı, kamu düzeni ya da kamu güvenliği bakımından sakıncalı görülme ve kanunda belirtilen diğer nedenlerle sınır dışı etme kararı alınabilir.
Karar, gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilmelidir. Yabancı avukatla temsil edilmiyorsa kararın sonucu, itiraz yöntemi ve başvuru süresi hakkında bilgilendirilmesi gerekir.
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Başvurunun yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı tarafından yapılması mümkündür.
Dava açıldığında başvurunun, sınır dışı etme kararını veren makama da bildirilmesi gerekir. İdare mahkemesinin başvuruyu kanunen on beş gün içinde sonuçlandırması öngörülmüştür. Mahkemenin sınır dışı etme kararına ilişkin verdiği karar kesindir.
Yabancının kendi rızasıyla ayrılması durumu dışında, dava açma süresi içinde ve süresinde dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işlemi uygulanmaz.
Yedi günlük süre, sınır dışı etme kararının usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesiyle başlar. Bu süre kısa olduğu için kararın teslim alınmasının ardından belgelerin hızla incelenmesi gerekir.
Kararın yabancının anlayabildiği şekilde açıklanmaması, tebligatın usulsüz olması veya itiraz yollarının bildirilmemesi dava süresinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Bununla birlikte süre konusunda risk alınmamalı ve mümkün olan en kısa zamanda idare mahkemesine başvurulmalıdır.
Her dosyanın şartları farklıdır. Genel olarak aşağıdaki durumlar sınır dışı etme kararının iptali talebinde ileri sürülebilir:
İptal davasında yalnızca yabancının Türkiye’de kalmak istediğinin belirtilmesi yeterli değildir. İkamet belgeleri, aile kayıtları, sağlık raporları, çalışma ve eğitim belgeleri ile gönderilecek ülkedeki riskleri gösteren deliller dosyaya sunulmalıdır.
Yabancı, sınır dışı etme nedenlerinden birini taşısa bile bazı durumlarda deport kararı alınamaz veya mevcut karar uygulanamaz.
| Korunan Kişi | Temel Gerekçe |
|---|---|
| Ölüm veya kötü muamele riski bulunanlar | Gönderileceği ülkede ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele riski bulunmasıdır. |
| Seyahati riskli kişiler | Ciddi sağlık sorunu, ileri yaş veya hamilelik nedeniyle yolculuğun tehlikeli olmasıdır. |
| Hayati tedavisi devam edenler | Gönderileceği ülkede gerekli tedavinin bulunmamasıdır. |
| İnsan ticareti mağdurları | Mağdur destek programından yararlanıyor olmalarıdır. |
| Şiddet mağdurları | Psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet nedeniyle tedavilerinin devam etmesidir. |
Bu koşullar her yabancı için bireysel olarak değerlendirilir. Riskin ortadan kalkması hâlinde kişinin durumu yeniden incelenebilir.
Hiçbir yabancı, işkenceye, insanlık dışı muameleye, ölüm cezasına veya yaşam ve özgürlüğüne yönelik ciddi tehdide maruz kalacağı bir ülkeye gönderilemez.
Bu risk ileri sürülüyorsa yalnızca genel açıklama yapılmamalıdır. Kişinin siyasi görüşü, dini, etnik kökeni, sosyal grubu, geçmişte maruz kaldığı olaylar ve hakkında yürütülen soruşturmalar somut belgelerle açıklanmalıdır.
İdari ve yargısal makamlar, savunulabilir bir kötü muamele iddiası bulunduğunda gönderilecek ülkedeki gerçek riski ayrıntılı olarak araştırmalıdır.
Hayır. Deport kararı kişinin Türkiye’den çıkarılmasına yönelik işlemdir. Tahdit kodu veya Türkiye’ye giriş yasağı ise kişinin belirli bir süreyle ya da özel şartlar altında yeniden Türkiye’ye girişini engelleyebilir.
Sınır dışı etme kararının iptal edilmesi, kişinin hakkında bulunan bütün tahdit kodlarını veya giriş yasağını otomatik olarak kaldırmayabilir. Giriş yasağı ve tahdit kaydı ayrıca incelenmeli; gerekli durumlarda idari başvuru ve iptal davası yapılmalıdır.
Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunan yabancının ikamet izni başvurusu genel olarak reddedilebilir. Daha önce verilen ikamet izni iptal edilebilir veya süresi uzatılmayabilir.
Bu nedenle ikamet izni başvurusu yapılmadan önce deport kararının, giriş yasağının ve tahdit kodlarının hukuki durumu belirlenmelidir. Deport kararına dava açılması, yabancıya kendiliğinden yeni bir ikamet izni kazandırmaz.
Sınır dışı etme kararı verilen yabancı; kaçma riski, sahte belge kullanımı, giriş-çıkış kurallarının ihlali veya kamu güvenliği gibi gerekçelerle geri gönderme merkezinde idari gözetim altında tutulabilir.
İdari gözetim kararı ile deport kararı farklı işlemlerdir. Deport kararına karşı idare mahkemesine, idari gözetime karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
Sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz. Hâkimliğin başvuruyu beş gün içinde sonuçlandırması gerekir. Gözetim şartları değişirse yeniden başvuru yapılabilir.
İdari gözetimin zorunlu olmadığı, kaçma riskinin bulunmadığı, sabit adres ve aile bağlarının olduğu veya sağlık durumunun merkezde tutulmaya uygun olmadığı gerekçeleriyle idari gözetimin kaldırılması talep edilebilir.
İdari gözetim yerine belirli bir adreste ikamet, düzenli bildirim, teminat veya elektronik izleme gibi alternatif yükümlülükler uygulanabilir. Geri gönderme merkezinden çıkılması, deport kararının kaldırıldığı anlamına gelmez; sınır dışı kararına karşı açılan dava ayrıca devam eder.
Dosyanın içeriğine göre aşağıdaki belgeler kullanılabilir:
Yabancılar hukuku alanında çalışan avukat, öncelikle sınır dışı kararını, tebligat tarihini, tahdit kodlarını ve varsa idari gözetim kararını inceler.
Yedi günlük süre içinde idare mahkemesinde iptal davası açar, başvuruyu kararı veren valiliğe bildirir ve sınır dışı işleminin uygulanmaması için gerekli bildirimleri yapar. Geri gönderme merkezinde tutulan kişiler için sulh ceza hâkimliğine ayrıca başvurabilir.
Kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılmalıdır.
Yabancının kendi rızasıyla ayrılması dışında, dava süresi içinde ve süresinde dava açılmışsa mahkeme kararı verilene kadar sınır dışı işlemi uygulanmaz.
Her zaman değil. Tahdit kodu ve giriş yasağı ayrı idari işlemler olduğundan ayrıca başvuru veya dava gerekebilir.
Hayır. İdari gözetimin kaldırılması yalnızca kişinin merkezde tutulmasını sona erdirir. Deport kararının iptali için idare mahkemesinde ayrıca dava açılmalıdır.
Hayır. Evlilik ve aile hayatı değerlendirmede önemli olabilir ancak kararı otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Aile bağları belgelenerek hukuki başvuru yapılmalıdır.
Giriş yasağının ve tahdit kodunun süresine göre sonuç değişir. Deport kararının yanında Türkiye’ye giriş yasağı bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sınır dışı etme kararına karşı başvuru süresi çok kısadır. Uygulanacak hukuki yol; kararın gerekçesine, tebliğ tarihine, yabancının statüsüne ve gönderileceği ülkedeki risklere göre belirlenmelidir.