Vatandaşlık Hukuku

Türkiye’de Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı, Türk vatandaşlığının istisnai olarak kazanılması yollarından biridir. Bu yöntemde yabancının genel vatandaşlık başvurularında aranan beş yıllık kesintisiz ikamet, yeterli düzeyde Türkçe konuşma veya Türkiye’de yerleşme niyetini ispatlama gibi şartları yerine getirmesi aranmaz. Bunun yerine, ilgili mevzuatta belirlenen yatırım türlerinden birinin gerçekleştirilmesi ve yatırım şartının yetkili kurum tarafından tespit edilmesi gerekir.

Yatırımın yapılmış olması tek başına Türk vatandaşlığını kendiliğinden kazandırmaz. Öncelikle yatırımın mevzuata uygunluğu tespit edilir, uygunluk belgesi alınır, yatırımcı için gerekli ikamet izni işlemleri yürütülür ve ardından vatandaşlık başvuru dosyası hazırlanır. Başvuru, idari ve güvenlik incelemelerinin tamamlanmasının ardından yetkili makam tarafından karara bağlanır.

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı için kabul edilen yatırım türleri

• En az 500.000 ABD doları veya mevzuatta kabul edilen karşılığı tutarında sabit sermaye yatırımı gerçekleştirilmesi,
• En az 400.000 ABD doları veya karşılığı döviz değerinde uygun nitelikte taşınmaz satın alınması ve tapu kaydına üç yıl satılmama şerhi konulması,
• Mevzuatta belirtilen şartları taşıyan taşınmaz için en az 400.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarının peşin ödenmesi ve noterlikçe düzenlenen satış vaadi sözleşmesinin tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdüyle şerh edilmesi,
• En az 50 kişilik istihdam oluşturulması,
• En az 500.000 ABD doları veya karşılığı dövizin Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya yatırılması ve mevduatın üç yıl süreyle tutulması,
• En az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarında devlet borçlanma aracının satın alınması ve üç yıl süreyle elde tutulması,
• En az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz değerinde gayrimenkul yatırım fonu ya da girişim sermayesi yatırım fonu katılma payı satın alınması ve üç yıl süreyle elde tutulması,
• En az 500.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarındaki katkı payının belirlenen fonlarda tutulması şartıyla bireysel emeklilik sistemine yatırılması ve sistemde en az üç yıl kalınmasıdır.

Her yatırım türünde uygunluk belgesini düzenleyen kurum farklıdır. Sabit sermaye yatırımlarında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, taşınmaz yatırımlarında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, istihdam yolunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, banka mevduatında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, yatırım fonlarında Sermaye Piyasası Kurulu ve bireysel emeklilik yatırımlarında ilgili düzenleme ve denetleme kurumu tarafından inceleme yapılır.

Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusunun aşamaları

1. Başvuru sahibinin durumunun incelenmesi: Vatandaşlık başvurusuna engel olabilecek kimlik, vatandaşlık, ikamet veya kamu düzeni sorunları önceden değerlendirilir.
2. Uygun yatırım yönteminin belirlenmesi: Gayrimenkul, banka mevduatı, sabit sermaye, istihdam veya diğer yatırım seçeneklerinden başvuru sahibine uygun olan yöntem seçilir.
3. Yatırımın mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilmesi: Ödeme, para transferi, banka kayıtları, tapu şerhi ve yatırımın elde tutulma süresi gibi şartlar eksiksiz yerine getirilir.
4. Uygunluk belgesinin alınması: Yatırımın gerekli miktar ve şartları karşıladığı ilgili kurum tarafından tespit edilir.
5. Kısa dönem ikamet izni işlemi: Yatırımcı adına yatırımcılar için öngörülen kısa dönem ikamet izni başvurusu gerçekleştirilir.
6. Vatandaşlık dosyasının hazırlanması: Başvuru sahibinin pasaportu, doğum belgesi, medeni hâl belgeleri, aile bağlarını gösteren kayıtlar ve yatırım belgeleri dosyaya eklenir.
7. İdari inceleme ve karar: Dosya, ilgili kurumların incelemeleri ve güvenlik araştırmalarının ardından yetkili makam tarafından karara bağlanır.

Yatırımcının eşi ve çocukları vatandaşlık alabilir mi?

Yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık başvurusunda yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin veya eşinin ergin olmayan ya da mevzuat kapsamında bağımlı kabul edilen yabancı çocukları da başvuru dosyasında değerlendirilebilir. Ancak aile bireylerinin vatandaşlığı otomatik değildir. Her kişinin kimlik, aile bağı ve kamu düzeni yönünden gerekli incelemeleri yapılır.

Evlilik ve soy bağı bilgilerinin yabancı ülkelerden alınan resmi belgelerle açıkça ispatlanması gerekir. Önceki evlilikler, velayet kararları, diğer ebeveynin muvafakati, evlat edinme veya isim değişiklikleri bulunuyorsa bu durumların da dosyada doğru şekilde gösterilmesi önemlidir.

Gayrimenkul Satın Alarak Türk Vatandaşlığı Alma Süreci

Gayrimenkul satın alarak Türk vatandaşlığına başvuru, yabancı yatırımcıların en sık tercih ettiği istisnai vatandaşlık yöntemlerinden biridir. Güncel düzenlemeler kapsamında en az 400.000 ABD doları veya karşılığı döviz değerinde, vatandaşlık başvurusuna uygun bir veya birden fazla taşınmazın satın alınması gerekir. Taşınmazın tapu kaydına üç yıl süreyle satılamayacağına ilişkin şerh konulmalıdır.

Satış bedelinin 400.000 ABD dolarını aşması, taşınmazın kendiliğinden vatandaşlık başvurusuna uygun olduğu anlamına gelmez. Taşınmazın hukuki niteliği, tapu kaydı, satıcısı, daha önceki devirleri, ödeme yöntemi, değerleme sonucu ve para transferi belgeleri birlikte incelenir.

Vatandaşlık başvurusuna uygun taşınmaz nasıl belirlenir?

Güncel tapu uygulamasında vatandaşlık amacıyla satın alınacak taşınmazın kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş olması ya da üzerinde mevzuata uygun yapı bulunan arsa niteliğini taşıması gerekebilir. Yapısız arsa, tarım arazisi, devre mülk hakkı veya hukuki niteliği vatandaşlık işlemlerine uygun olmayan taşınmazlar bakımından başvuru öncesinde özel değerlendirme yapılmalıdır.

Satış vaadi yöntemi tercih edilecekse taşınmazın kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş olması, gerekli bedelin peşin olarak ödenmesi ve noterlikçe düzenlenen satış vaadi sözleşmesinin tapu siciline şerh edilmesi gerekir. Birden fazla satış vaadi sözleşmesinin bir araya getirilmesi yerine, ilgili taşınmazların mevzuata uygun şekilde tek sözleşmede gösterilmesi gerekebilir.

Satın alma öncesinde yapılması gereken hukuki incelemeler

• Taşınmazın güncel tapu kaydının ve malik bilgilerinin kontrol edilmesi,
• Haciz, ipotek, intifa hakkı, tedbir veya başka bir takyidat bulunup bulunmadığının araştırılması,
• Taşınmazın imar ve yapı kullanma durumunun incelenmesi,
• Satıcının vatandaşlık başvurusu bakımından uygun olup olmadığının değerlendirilmesi,
• Taşınmazın daha önce vatandaşlık başvurusunda kullanılıp kullanılmadığının araştırılması,
• Satış bedeli ile değer tespitinde kullanılacak tutarlar arasındaki uyumun kontrol edilmesi,
• Ödeme planı ve para transferinin resmi belgelere uygun hazırlanması,
• Taşınmaza ilişkin belediye, vergi, aidat ve kullanım sorunlarının araştırılmasıdır.

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık işleminin temel aşamaları

1. Taşınmazın hukuki ve teknik incelemesi yapılır.
2. Web Tapu sistemi üzerinden vatandaşlık amacıyla değerleme talebi oluşturulur.
3. Taşınmaz Yatırım Tutar Tespit Belgesi hazırlanır.
4. Satış bedeli mevzuata uygun banka kanalları üzerinden transfer edilir.
5. Gerekli Döviz Alım Belgesi düzenlenir ve Tapu Müdürlüğüne iletilir.
6. Tapuda satış ve üç yıl satmama taahhüdü işlemi tamamlanır.
7. Taşınmaz yatırımının uygunluğuna ilişkin belge alınır.
8. Yatırımcı ikamet izni başvurusunu tamamlar.
9. Vatandaşlık başvuru dosyası ilgili makama sunulur.

Taşınmazın satış bedeli, banka üzerinden gerçekleştirilen ödeme, Döviz Alım Belgesi ve yatırım tutarını gösteren resmi tespitler arasında uyum bulunması gerekir. Bu değerlerden birinin gerekli sınırın altında kalması, taşınmazın ilan veya sözleşme bedeli daha yüksek olsa bile vatandaşlık işlemini olumsuz etkileyebilir.

Birden fazla gayrimenkul satın alınabilir mi?

Aranan yatırım tutarının tek bir taşınmazla karşılanması zorunlu değildir. Mevzuata uygun birden fazla taşınmazın toplam değeriyle gerekli yatırım miktarı sağlanabilir. Bununla birlikte taşınmazların ödeme, değer tespiti, tapu işlemi ve şerh şartlarının her biri yönünden uygun olması gerekir.

Bir taşınmazın paylı mülkiyet oluşturacak biçimde birden fazla yabancı yatırımcı tarafından hisseli olarak satın alınması, her yatırımcının kendi hissesi üzerinden vatandaşlık başvurusu yapabileceği anlamına gelmez. Vatandaşlık amacıyla hisseli edinim konusunda güncel tapu uygulaması işlem öncesinde mutlaka incelenmelidir.

Tapuya üç yıl satmama şerhi konulması, taşınmazın bu süre içinde hiçbir şekilde kullanılmayacağı anlamına gelmez. Şartlarına göre taşınmazda oturulabilir veya kiraya verilebilir. Ancak mülkiyetin devri, şerhin kaldırılması veya yatırım şartının ihlal edilmesi vatandaşlık dosyası bakımından ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Avukat Desteğinin Önemi

Türk vatandaşlığı başvuruları çok sayıda kurumun dâhil olduğu idari işlemlerdir. Başvuru türüne göre Nüfus ve Vatandaşlık İşleri, Göç İdaresi, Tapu ve Kadastro Müdürlüğü, bankalar, noterlikler, konsolosluklar ve yabancı ülke makamlarıyla işlem yapılması gerekebilir. Kurumlar arasında kullanılan belgelerin birbirini doğrulamaması hâlinde dosyada ek belge talebi veya işlem gecikmesi yaşanabilir.

Avukat desteği, başvurunun yalnızca son aşamasında değil, başvuru yöntemi belirlenmeden önce önem taşır. Kişinin şartlarını karşılamadığı bir yöntemle işlem başlatması, gereksiz masraf ve zaman kaybına yol açabilir. Özellikle yatırım yoluyla vatandaşlıkta, yatırım tamamlandıktan sonra ortaya çıkan bir hukuki sorunun giderilmesi yatırım öncesine göre çok daha güç olabilir.

Vatandaşlık avukatı hangi işlemleri takip eder?

• Başvuru sahibine uygun vatandaşlık yönteminin belirlenmesi,
• Vatandaşlık ve ikamet geçmişinin hukuki açıdan incelenmesi,
• Yabancı belgelerin apostil, tasdik ve tercüme şartlarının belirlenmesi,
• Kimlik ve medeni hâl belgelerindeki farklılıkların tespit edilmesi,
• Gayrimenkulün tapu ve takyidat incelemesinin yapılması,
• Satış sözleşmesi ve ödeme planının vatandaşlık şartlarına göre kontrol edilmesi,
• Uygunluk belgesi, ikamet izni ve vatandaşlık dosyasının koordine edilmesi,
• Eksik belge taleplerine hukuki cevap hazırlanması,
• Ret kararının gerekçesinin incelenmesi ve hukuki yolların belirlenmesi,
• Gerekli durumlarda idari başvuru ve iptal davası süreçlerinin takip edilmesidir.

Yabancı yatırımcının bir kısım tapu, banka veya hazırlık işlemlerini vekâletname aracılığıyla yürütmesi mümkün olabilir. Ancak vatandaşlık, ikamet, biyometrik veri, mülakat veya kimlik tespiti gereken işlemlerde başvuru sahibinin bizzat hazır bulunması istenebilir. Vekâletname verilmesi, kişisel katılım zorunluluğunu her işlem bakımından ortadan kaldırmaz.

Avukat Esra Aslan; vatandaşlık başvurusu öncesindeki hukuki uygunluk değerlendirmesinden belge hazırlığına, gayrimenkul incelemesinden başvurunun idari takibine kadar sürecin farklı aşamalarında hukuki destek sağlamaktadır. Avukat desteği vatandaşlık sonucuna ilişkin garanti oluşturmaz; ancak işlemlerin yürürlükteki düzenlemelere uygun ve kontrollü biçimde yürütülmesine yardımcı olur.

Yabancılar İçin Türk Vatandaşlığı Kazanma Yolları

Türk vatandaşlığı doğumla veya sonradan kazanılabilir. Her vatandaşlık türünün şartları, başvuru belgeleri ve karar makamı farklıdır. Türkiye’de uzun süredir yaşayan her yabancı aynı yöntemle vatandaşlık başvurusu yapamayacağı gibi, Türkiye’de doğmuş olmak da tek başına her durumda Türk vatandaşlığını kazandırmaz.

Soy bağı yoluyla Türk vatandaşlığı

Çocuğun doğduğu tarihte annesinin veya babasının Türk vatandaşı olması hâlinde, gerekli soy bağı kurulduğu takdirde çocuk doğumla Türk vatandaşlığını kazanabilir. Çocuğun Türkiye’de veya yurt dışında doğmuş olması kural olarak bu sonucu değiştirmez. Yurt dışında bildirilmeyen doğumlar bakımından nüfus kayıtlarına tescil işlemi yapılması gerekebilir.

Doğum yeri esasına göre vatandaşlık

Türkiye’de doğan her çocuk doğrudan Türk vatandaşı olmaz. Türkiye’de doğan ve anne veya babasından herhangi bir devlet vatandaşlığını kazanamayan çocuk, şartların bulunması hâlinde doğum yeri esasına göre Türk vatandaşlığını kazanabilir.

Genel hükümlere göre Türk vatandaşlığı

Genel hükümlere göre vatandaşlık başvurusu yapacak yabancının başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olması temel şartlardan biridir. Bunun yanında ergin ve ayırt etme gücüne sahip olma, Türkiye’de yerleşme iradesini davranışlarla gösterme, yeterli düzeyde Türkçe konuşabilme, geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olma ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bir durumun bulunmaması gibi şartlar aranır.

Beş yıllık ikamet süresinin bulunması tek başına vatandaşlık için yeterli değildir. Yurt dışında geçirilen süreler, ikamet izinlerinin türü ve geçerliliği ile Türkiye’deki sosyal ve ekonomik bağlar birlikte değerlendirilir.

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı

Bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancılar, kanunda belirtilen diğer şartları taşımaları hâlinde evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu yapabilirler. Evlilik, vatandaşlığı kendiliğinden kazandırmaz.

Evlat edinilme yoluyla vatandaşlık

Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan yabancı çocuk, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir durumunun bulunmaması şartıyla Türk vatandaşlığını kazanabilir.

İstisnai vatandaşlık

Türkiye’ye ekonomik, bilimsel, teknolojik, sosyal, sportif, kültürel veya sanatsal alanlarda önemli katkı sağlayan kişiler ile mevzuatta belirlenen yatırımları gerçekleştiren yabancılar istisnai vatandaşlık kapsamında değerlendirilebilir. Yatırım yoluyla vatandaşlık da bu başlık altında yer alır.

Türk vatandaşlığının yeniden kazanılması

Daha önce Türk vatandaşı olup vatandaşlığını kaybeden kişiler, vatandaşlığın hangi nedenle kaybedildiğine göre ikamet şartlı veya ikamet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşlık başvurusu yapabilirler.

Seçme hakkı ve diğer özel yollar

Anne veya babasına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden kişiler, kanunda belirtilen süre içerisinde seçme hakkını kullanabilir. Doğumla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olan kişiler ile göçmen olarak kabul edilenler bakımından da özel vatandaşlık hükümleri bulunmaktadır.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Başvurusu Şartları

Bir Türk vatandaşıyla evlenmek yabancı eşe doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz. Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu yapılabilmesi için başvuru tarihinde en az üç yıldır bir Türk vatandaşıyla evli olunması ve evliliğin devam etmesi gerekir.

Üç yıllık evlilik süresinin tamamlanması da tek başına yeterli değildir. Başvuru sahibinin eşiyle aile birliği içinde yaşaması, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmaması ve millî güvenlik veya kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir hâlinin bulunmaması aranır.

Evlilik yoluyla vatandaşlıkta incelenen hususlar

• Evliliğin resmi olarak geçerli ve nüfus kayıtlarına tescil edilmiş olması,
• Başvuru tarihinde evliliğin devam etmesi,
• Eşlerin fiilen aile birliği içinde yaşaması,
• Evliliğin yalnızca vatandaşlık kazanmak amacıyla yapılmamış olması,
• Eşlerin birbirleri hakkında temel bilgilere sahip olması,
• Ortak adres, aile yaşamı ve evliliğin gerçekliğini gösteren unsurlar,
• Başvuru sahibinin kamu düzeni ve millî güvenlik yönünden durumu,
• Kimlik ve medeni hâl belgelerinin birbiriyle uyumlu olmasıdır.

Başvuru kapsamında eşlerle görüşme yapılabilir, aile birliğinin gerçekliği araştırılabilir ve gerektiğinde ek bilgi veya belge talep edilebilir. Eşlerin uzun süre farklı ülkelerde ya da farklı adreslerde yaşamaları tek başına ret nedeni olmayabilir; ancak bu durumun makul ve belgelenebilir bir açıklamasının bulunması önemlidir.

Yurt dışında yapılan evliliklerde dikkat edilmesi gerekenler

Evlilik yabancı bir ülkede yapılmışsa evlenme belgesinin usulüne uygun biçimde onaylanması, Türkçeye çevrilmesi ve Türk nüfus kayıtlarına tescil edilmesi gerekebilir. Yabancı eşin önceki evlilikleri, boşanma kararları veya soyadı değişiklikleri de resmi belgelerle ispatlanmalıdır.

Yabancı mahkeme tarafından verilmiş boşanma kararının Türkiye’de henüz tanınmamış olması, kişinin Türk kayıtlarında evli görünmeye devam etmesine ve yeni evlilik veya vatandaşlık işlemlerinde sorun yaşamasına neden olabilir. Bu nedenle medeni hâl kayıtları başvuru öncesinde karşılaştırılmalıdır.

Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin vefat etmesi

Vatandaşlık başvurusu yapıldıktan sonra Türk vatandaşı eşin vefatı nedeniyle evlilik sona ererse aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz. Bununla birlikte başvuru tarihindeki diğer şartların varlığı ve dosyadaki bilgilerin doğruluğu incelenmeye devam eder.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu Reddedilen Yabancılar Ne Yapmalı?

Türk vatandaşlığı başvurusunun reddedilmesi hâlinde öncelikle ret kararının hangi gerekçeye dayandığı belirlenmelidir. Eksik belge, şartların taşınmaması, ikamet süresinin yanlış hesaplanması, aile bağlarının ispatlanamaması veya yatırım işlemindeki şekil eksikliği gibi giderilebilir nedenlerle verilen kararlarla, kamu düzeni veya millî güvenlik değerlendirmesine dayanan kararlar aynı hukuki yöntemle ele alınmaz.

Vatandaşlık başvuruları neden reddedilebilir?

• Başvuru için aranan yasal şartlardan birinin taşınmaması,
• Yabancı belgelerin usulüne uygun tasdik edilmemesi,
• Pasaport, doğum belgesi ve medeni hâl kayıtlarında farklılık bulunması,
• Genel vatandaşlık başvurusunda ikamet süresinin sağlanmaması,
• Evlilik yoluyla başvuruda aile birliğinin yeterince ispatlanamaması,
• Yatırım tutarı, ödeme veya tapu şerhi şartlarının karşılanmaması,
• Yanlış, yanıltıcı veya sahte belge sunulması,
• Millî güvenlik veya kamu düzeni bakımından engel bir durum tespit edilmesi,
• Yetkili makamın değerlendirmesi sonucunda başvurunun uygun görülmemesidir.

Ret kararından sonra izlenebilecek hukuki yollar

1. Ret kararının tebliğ tarihi belirlenmelidir: İdari başvuru ve dava süreleri yazılı bildirimin ardından işlemeye başlayabileceğinden, tebligat belgesi korunmalıdır.
2. Ret gerekçesi ve başvuru dosyası incelenmelidir: Kararın eksik belgeye mi, şartların bulunmamasına mı yoksa idari değerlendirmeye mi dayandığı belirlenmelidir.
3. İdari başvuru seçeneği değerlendirilmelidir: Şartlarına göre işlemin kaldırılması, geri alınması veya yeniden değerlendirilmesi amacıyla ilgili makama başvuru yapılabilir.
4. İptal davası değerlendirilmelidir: Hukuka aykırı olduğu düşünülen ret kararına karşı görevli ve yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
5. Eksiklik giderildikten sonra yeni başvuru incelenmelidir: Ret nedeni sonradan giderilebilen bir eksiklikse yeni başvuru yapılması mümkün olabilir.

İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir süre öngörülmemişse yazılı bildirimi takip eden günden itibaren 60 gündür. Bununla birlikte idari makama yapılan başvurunun dava süresine etkisi, ret kararının niteliği ve başvurulan makam somut olaya göre değerlendirilmelidir. Yeni başvuru yapılması, önceki ret kararına karşı dava açma süresini kendiliğinden korumaz.

Vatandaşlık davasında yalnızca başvuru sahibinin şartları taşıdığı ileri sürülmez. Ret kararının yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden hukuka uygun olup olmadığı incelenir. Başvurunun eksiksiz olduğuna, idarenin yanlış bilgiye dayandığına veya yeterli inceleme yapmadığına ilişkin belgeler dava dosyasına sunulabilir.

Ret kararının gerekçesi görülmeden yalnızca standart bir itiraz dilekçesi hazırlanması çoğu zaman yeterli değildir. Avukat Esra Aslan tarafından ret kararının, tebligat tarihinin ve başvuru dosyasının incelenmesinden sonra idari başvuru, yeni başvuru veya iptal davası seçenekleri değerlendirilmektedir.

Türk Vatandaşlığı İçin Gerekli Belgeler ve Hukuki Süreç

Türk vatandaşlığı için gerekli belgeler başvuru türüne göre değişir. Genel vatandaşlık, evlilik yoluyla vatandaşlık ve yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık dosyaları aynı belgelerden oluşmaz. Başvuru sahibinin medeni hâli, çocukları, önceki vatandaşlıkları ve belgelerin düzenlendiği ülke de belge listesini etkiler.

Vatandaşlık başvurularında ortak olarak istenebilen belgeler

• Başvuru türüne uygun form dilekçe,
• Geçerli pasaport veya benzeri seyahat belgesi,
• Pasaportun noter onaylı Türkçe tercümesi,
• Başvuru sahibinin kimlik bilgilerini gösteren doğum belgesi,
• Medeni hâl belgesi,
• Evli kişiler için evlenme belgesi,
• Boşanmış kişiler için boşanma kararı veya boşanma belgesi,
• Dul kişiler için eşe ait ölüm belgesi,
• Eş ve çocuklarla aile bağını gösteren nüfus veya aile kayıtları,
• Gerekli sayıda biyometrik fotoğraf,
• Geçerli ikamet izni veya yabancı kimlik bilgileri,
• Başvuru hizmet bedelinin yatırıldığını gösteren makbuz,
• Temsilci aracılığıyla işlem yapılacaksa usulüne uygun vekâletname.

Yatırım yoluyla vatandaşlıkta ek belgeler

• İlgili kurum tarafından düzenlenen uygunluk belgesi,
• Yatırım türünü gösteren banka, tapu veya sermaye belgeleri,
• Yatırımcı ikamet izniyle ilgili belgeler,
• Gayrimenkul yatırımında tapu kaydı ve üç yıl satmama şerhi,
• Taşınmaz yatırım tutarını gösteren tespit belgesi,
• Döviz Alım Belgesi ve banka transfer kayıtları,
• Varsa noterlikçe düzenlenen taşınmaz satış vaadi sözleşmesi.

Genel vatandaşlık başvurusunda ek belgeler

• Türkiye’deki kesintisiz ikamet süresini gösteren kayıtlar,
• Türkiye’de yerleşme niyetini ortaya koyan belgeler,
• Gelir veya meslek durumunu gösteren kayıtlar,
• Gerekli olması hâlinde sağlık durumuna ilişkin belge,
• Başvuru sahibinin Türkçe yeterliliğinin değerlendirilmesine ilişkin işlemler.

Yabancı belgelerde apostil ve konsolosluk tasdiki

Yabancı ülkede düzenlenen belgenin Türkiye’de resmi işlemde kullanılabilmesi için belgenin düzenlendiği ülkeye ve Türkiye ile o ülke arasındaki uluslararası anlaşmalara göre apostil şerhi veya konsolosluk tasdiki gerekebilir. Daha sonra belgenin Türkçeye çevrilmesi ve gerekli noter onaylarının tamamlanması istenebilir.

Apostil veya tasdik işlemi, belgenin içeriğinin doğru olduğunu değil, belgeyi düzenleyen imza ve makamın resmî niteliğini doğrular. Belgede yer alan isim, doğum tarihi veya medeni hâl bilgisi yanlışsa yalnızca apostil alınması bu yanlışlığı ortadan kaldırmaz.

İsim ve doğum tarihi farklılıkları

Bir kişinin pasaportunda, doğum belgesinde ve evlenme belgesinde farklı isim veya soyadı bulunması vatandaşlık dosyasının oluşturulmasını engelleyebilir. Özellikle farklı alfabelerden yapılan tercümeler, evlilik sonrası soyadı değişiklikleri, birden fazla vatandaşlık ve doğum tarihinin yalnızca yıl olarak kaydedilmesi uygulamada sorun oluşturabilir.

Belgelerdeki farklılıkların aynı kişiye ait olduğunu gösteren isim denklik belgesi, resmi açıklama, düzeltilmiş kayıt veya gerektiğinde mahkeme kararıyla giderilmesi gerekebilir. Belge uyumsuzluğu başvuru yapıldıktan sonra değil, dosya tesliminden önce tespit edilmelidir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Vatandaşlık sürecinde en sık karşılaşılan sorunlardan biri, başvuru sahibinin yalnızca temel şartlara odaklanarak usule ilişkin ayrıntıları gözden kaçırmasıdır. Oysa başvurunun sonuçlanmasında belgenin içeriği kadar hangi makamdan alındığı, nasıl onaylandığı ve diğer belgelerle uyumlu olup olmadığı da önem taşır.

Başvuru öncesinde kontrol edilmesi gereken temel noktalar

• Doğru başvuru yolu seçilmelidir: Beş yıllık ikamet, evlilik veya yatırım yollarının şartları birbirinden farklıdır.
• Şartların taşınması mutlak hak oluşturmaz: Vatandaşlık başvuruları yetkili makamın değerlendirmesine tabidir.
• İkamet hesabı doğru yapılmalıdır: Türkiye dışında geçirilen süreler ve ikamet izinlerinin niteliği başvuru hakkını etkileyebilir.
• Belgeler arasında tam uyum bulunmalıdır: İsim, soyadı, doğum tarihi, evlilik ve çocuk bilgileri çelişmemelidir.
• Belgelerin güncelliği kontrol edilmelidir: Eski tarihli medeni hâl ve aile kayıtları için yenisi talep edilebilir.
• Yatırım öncesinde hukuki inceleme yapılmalıdır: Gayrimenkul satın alındıktan sonra ortaya çıkan tapu veya değer sorunu başvuruyu tehlikeye sokabilir.
• Para transferleri izlenebilir olmalıdır: Ödemelerin banka üzerinden, alıcı ve satıcı bilgileri açıkça görülecek şekilde yapılması önemlidir.
• Üç yıllık yatırım şartı ihlal edilmemelidir: Taşınmazın satılması, mevduatın çekilmesi veya fon paylarının elden çıkarılması vatandaşlık bakımından sonuç doğurabilir.
• Bizzat katılım gereken işlemler planlanmalıdır: Vekâletname bütün aşamalarda kişisel katılımın yerine geçmez.
• Kesin sonuç ve süre vaatlerine itibar edilmemelidir: İnceleme süresi dosyanın özelliklerine ve idari araştırmalara göre değişebilir.

Vatandaşlık başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Vatandaşlık başvurularının tamamı için geçerli, kesin bir sonuçlanma süresi vermek mümkün değildir. Belgelerin eksiksiz olması, yabancı ülke makamlarıyla yapılacak yazışmalar, başvuru sahibinin vatandaşlık ve ikamet geçmişi, güvenlik araştırmaları ve ek belge talepleri süreci etkileyebilir.

Başvurunun uzun sürmesi tek başına başvurunun reddedileceği anlamına gelmez. Bununla birlikte dosyanın uzun süre aynı aşamada kalması hâlinde başvurunun durumu ilgili makamdan sorulabilir ve gerekli görülürse hukuki başvuru yolları değerlendirilebilir.

Vatandaşlık danışmanlığı adı altında yapılan işlemlere dikkat edilmelidir

Vatandaşlık sonucunu garanti ettiğini, idari incelemeleri ortadan kaldıracağını veya yatırım şartlarını belge olmadan sağlayacağını ileri süren kişi ve şirketlere karşı dikkatli olunmalıdır. Gayrimenkul satışı yapan kişi ile başvuru sahibinin hukuki menfaatleri her zaman aynı olmayabilir. Satıştan bağımsız bir hukuki inceleme yapılması yatırımcının korunmasına yardımcı olur.

Yatırım Yoluyla Vatandaşlıkta Gayrimenkul Değerleme Süreci

Gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunda taşınmazın satış ilanında veya taraflar arasındaki sözleşmede yazılı bedel tek başına yeterli değildir. Taşınmazın vatandaşlık yatırımına esas alınabilecek değeri, yetkili sistem ve kuruluşlar üzerinden yürütülen değerleme süreciyle belirlenir.

Güncel uygulamada vatandaşlık amacıyla yapılan taşınmaz işlemlerinde değerleme raporundan elde edilen veriler kullanılarak Taşınmaz Edinim Sureti ile Vatandaşlık Kazanımına Esas Tutar Tespit Belgesi, kısaca TTB düzenlenir. Bu belge, taşınmazın vatandaşlık bakımından kabul edilebilecek yatırım tutarını gösterir.

Değerleme talebi nasıl oluşturulur?

Vatandaşlık amacıyla değerleme raporu talebi Web Tapu veya ilgili elektronik değerleme sistemi üzerinden oluşturulur. Rapor, yetkilendirilmiş değerleme kuruluşları ve uzmanlar tarafından hazırlanır. Başvuru sahibinin kendi seçtiği herhangi bir emlakçı veya danışman tarafından hazırlanan fiyat yazısı resmi değerleme belgesi yerine geçmez.

TTB elektronik sistem üzerinden Tapu Müdürlüğünün kullanımına sunulur. Fiziki olarak hazırlanmış veya sistem dışında ibraz edilmiş belgeler işleme alınmayabilir. TTB ile vatandaşlık amacı taşıyan tapu işlem başvurusu arasındaki sürenin güncel düzenlemelerde belirtilen geçerlilik dönemini aşmaması gerekir. Süre aşılmışsa değerleme raporunun yenilenmesi gündeme gelebilir.

Gayrimenkulün değeri belirlenirken neler incelenir?

• Taşınmazın bulunduğu şehir, ilçe ve mahalle,
• Arsa veya bağımsız bölümün yüz ölçümü,
• Yapının yaşı, niteliği ve fiziksel durumu,
• Kat, cephe, manzara ve kullanım özellikleri,
• İmar durumu ve yasal yapı kayıtları,
• Bölgede gerçekleşen emsal satışlar,
• Kira geliri ve ekonomik kullanım imkânı,
• Taşınmaz üzerindeki hukuki ve teknik sınırlamalar.

Satıcının talep ettiği fiyat ile resmi değerleme sonucu arasında önemli fark bulunabilir. Bir taşınmaz için 450.000 ABD doları satış fiyatı belirlenmiş olması, taşınmazın vatandaşlık bakımından aynı değerde kabul edileceğini garanti etmez. Değerleme sonucunun gerekli sınırın altında kalması başvurunun uygunluğunu etkiler.

Hangi tutarların yatırım sınırını karşılaması gerekir?

Vatandaşlık amacıyla taşınmaz ediniminde yalnızca değerleme sonucuna bakılmaz. Resmi senette beyan edilen satış bedeli veya satış vaadi sözleşmesinde gösterilen bedel, banka üzerinden yapılan ödeme ve Döviz Alım Belgesi ile tespit edilen tutarların mevzuatta aranan yatırım miktarını karşılaması gerekir.

Belgelerden birinde daha düşük bir tutar bulunması hâlinde yüksek olan diğer belgeler bu eksikliği her zaman telafi etmez. Bu nedenle satış bedeli, ödeme dekontu, Döviz Alım Belgesi ve TTB düzenlenmeden önce birlikte planlanmalıdır.

Değerleme raporu hukuki inceleme yerine geçer mi?

Değerleme raporu taşınmazın ekonomik değerine ilişkin teknik bir çalışmadır. Taşınmaz üzerindeki haciz, ipotek, mülkiyet uyuşmazlığı, sahte vekâletname, ruhsat sorunu veya satıcının sözleşmeye aykırı davranması gibi hukuki riskleri bütünüyle ortadan kaldırmaz.

Değerleme ile tapu hukuku incelemesinin ayrı ayrı yapılması gerekir. Ekonomik açıdan yeterli değere sahip bir taşınmaz, hukuki bir sorun nedeniyle vatandaşlık yatırımına veya güvenli bir satın almaya uygun olmayabilir.

Türk Vatandaşlığı Alan Yabancıların Hakları ve Yükümlülükleri

Türk vatandaşlığının kazanılmasıyla kişi, kararın hüküm ifade ettiği tarihten itibaren Türk vatandaşı statüsüne sahip olur. Vatandaşlık kararı sonrasında kişinin nüfus aile kütüğüne tescili, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının oluşturulması veya mevcut yabancı kimlik kayıtlarının güncellenmesi gibi işlemler tamamlanır.

Türk vatandaşlığıyla kazanılan başlıca haklar

• Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı alma hakkı,
• Türk pasaportu için başvuru yapabilme hakkı,
• Türkiye’de ikamet iznine ihtiyaç duymadan yaşama hakkı,
• Çalışma iznine ihtiyaç duymadan çalışma ve iş kurma imkânı,
• Kanuni şartları taşıması hâlinde seçme ve seçilme haklarından yararlanma,
• Yabancılara özgü taşınmaz edinme sınırlamalarına tabi olmama,
• Kamu hizmetleri, eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik sisteminden ilgili şartlarla yararlanma,
• Yurt dışında Türk dış temsilciliklerinin konsolosluk hizmetlerinden yararlanma.

Vatandaşlığın kazanılması, her kamu görevi veya meslek için aranan özel şartların otomatik olarak sağlandığı anlamına gelmez. Bazı görevler için eğitim, sınav, güvenlik soruşturması, yaş, ikamet veya başka özel şartlar bulunabilir.

Türk vatandaşlarının başlıca yükümlülükleri

• Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve kamu düzenine uyma,
• Adres, evlilik, boşanma, doğum ve ölüm gibi nüfus olaylarını bildirme,
• Vergi mevzuatından doğan yükümlülükleri yerine getirme,
• Erkek vatandaşlar bakımından askerlik mevzuatına tabi olma,
• Resmi işlemlerde doğru bilgi ve belge sunma,
• Yatırım yoluyla vatandaşlıkta yatırımın korunma süresine uyma yükümlülüğüdür.

Vergi yükümlülüğü yalnızca vatandaşlığa göre belirlenmez. Kişinin Türkiye’deki yerleşim durumu, gelirinin kaynağı, faaliyetleri ve ilgili vergi anlaşmaları ayrıca değerlendirilir. Türk vatandaşlığının kazanılması, kişinin bütün dünya gelirleri üzerinden her durumda otomatik olarak aynı şekilde vergilendirileceği anlamına gelmez.

Türk vatandaşlığı kazanıldığında önceki vatandaşlık kaybedilir mi?

Türk hukuku çok vatandaşlığın nüfus kayıtlarına işlenmesine imkân tanımaktadır. Bununla birlikte başvuru sahibinin mevcut vatandaşlığını koruyup koruyamayacağı, vatandaşı olduğu diğer ülkenin hukukuna bağlıdır. Bazı ülkeler çifte vatandaşlığa izin verirken bazıları kendi vatandaşlığının kaybedilmesi sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle Türk vatandaşlığı başvurusu yapılmadan önce başvuru sahibinin mevcut ülkesindeki vatandaşlık kuralları da incelenmelidir. Türk vatandaşlığının kazanılmasından sonra diğer vatandaşlık bilgileri gerekli belgelerle nüfus kayıtlarına bildirilebilir.

Yatırımın üç yıllık süresi vatandaşlık alındıktan sonra devam eder mi?

Vatandaşlık kararının verilmesi, yatırımın korunması için öngörülen üç yıllık sürenin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. Taşınmaz, mevduat, yatırım fonu veya diğer yatırım araçları bakımından taahhüt edilen süre tamamlanmalıdır. Şartların süresinden önce ihlal edilmesi vatandaşlık kararının dayanağının yeniden değerlendirilmesine neden olabilir.