İLETİŞİM

Türkiye’de Teslim Edilmeyen Konutlar

Yapımı tamamlanmamış konut maketi ve inceleme belgeleri

Türkiye’de teslimi geciken veya hiç teslim edilmeyen konutlarda sözleşme, iade, tazminat ve delil hazırlığını yabancı alıcılar açısından inceleyin.

Teslim tarihi geçtiğinde önce ne belirlenmeli?

Türkiye’de satın aldığınız konutun teslim edilmemesi, yalnızca inşaatın tamamlanmaması anlamına gelmez. Bina bitmiş görünse bile bağımsız bölüm kullanılamıyor, abonelikler açılamıyor, anahtar verilmiyor veya sözleşmede vaat edilen hukuki teslim koşulları sağlanmıyor olabilir. Yurt dışında yaşayan alıcı açısından kısa bir ziyaret sırasında görülen örnek daire, satın alınan konutun teslim durumunu göstermeyebilir. Haklarınızı belirlemek için sözleşmedeki tarih, teslimin kapsamı, fiilî durum ve satıcının açıklamaları birlikte incelenmelidir.

Bu yazı; gecikmenin belgelenmesini, teslim ve bedel iadesi seçeneklerini, gecikme zararlarını ve uzaktan takip imkânlarını ele alır. Genel satın alma aşamaları için Gayrimenkul Hukuku hizmeti incelenebilir. Buradaki temel soru ise satın alma kararından sonra yerine getirilmeyen taahhüt karşısında hangi talebin, kime ve hangi belgelerle yöneltileceğidir.

Anahtar teslimi, fiilî kullanım ve tapu devri farklıdır

Bir konutun anahtarının verilmesi her sözleşmede tam teslim sayılmaz. Güvenli girişin bulunmaması, elektrik ve su tesisatının çalışmaması veya bağımsız bölümün şantiye içinde kalması kullanım imkânını etkiler. Buna karşılık yalnızca ortak alandaki küçük bir eksiklik de her olayda konutun hiç teslim edilmediği anlamına gelmez. Eksikliğin niteliği ve sözleşmede üstlenilen edimle ilişkisi teknik olarak değerlendirilmelidir.

Tapunun devri de ayrıca kontrol edilir. Alıcı adına tescil yapılmış fakat konut kullanıma açılmamış olabilir. Tersi durumda anahtar verilmiş, mülkiyet hâlen satıcıda kalmış olabilir. Tapusunu alamayan yabancı alıcıların durumu, teslim gecikmesiyle aynı dosyada ortaya çıkabilse de ayrı talepler gerektirebilir. Birinin çözülmesi diğerinin kendiliğinden çözüldüğünü göstermez.

Ön ödemeli konutlarda teslimin özel anlamı

Tüketici niteliğindeki alıcının bedeli önceden ödediği konut satışlarında özel düzenlemeler bulunur. Ticaret Bakanlığının güncel açıklamasına göre bu kapsamdaki teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren kırk sekiz ayı aşamaz; sözleşmede daha kısa süre kararlaştırılmışsa satıcı o tarihle bağlıdır. Sözleşmenin kurulduğu tarihteki mevzuat ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir. Bu üst sınır, her satıcıya sözleşmedeki daha erken tarihi kendiliğinden uzatma hakkı vermez.

Aynı düzenlemede yalnızca anahtar verilmesi yeterli kabul edilmez. Tescilin türü ve konutun oturmaya elverişli şekilde zilyetliğinin devri önem taşır. Ticaret Bakanlığının ön ödemeli konut rehberi bu ayrımı açıklar. Her yabancı yatırımcı otomatik olarak tüketici sayılmadığından alımın amacı ve satıcının sıfatı başlangıçta belirlenmelidir.

Gecikmenin ispatı için hangi belgeler gerekir?

Sözleşmede tek bir tarih bulunmayabilir. Ön bilgilendirme formu, satış sözleşmesi, ödeme planı ve ek protokol farklı tarihler içerebilir. Sürenin ruhsat, belirli ödeme veya başka bir olaydan başlatılması hâlinde bu olayın gerçekleştiği gün de tespit edilmelidir. Satış temsilcisinin mesajındaki tarih, imzalı metni açıklayan bir delil olabilir; fakat sözleşmenin bütününü görmeden tek mesaj üzerinden kesin sonuca varılmaz.

  • İmzalı satış sözleşmesi ve teslim tarihini değiştiren tüm ekler.
  • Ödeme dökümü ve varsa ödenmeyen taksitlerin açıklaması.
  • Teknik şartname, bağımsız bölüm planı ve tanıtımda vaat edilen özellikler.
  • Ruhsat, yapı kullanma izni ve tapu bilgilerinin erişilebilir örnekleri.
  • Tarihli fotoğraflar, teslim davetleri, tutanaklar ve yazışmalar.
  • Gecikme nedeniyle yapıldığı ileri sürülen masrafların belgeleri.

Şantiyedeki durum sonradan değişebileceğinden delillerin zamanında korunması önemlidir. Hukuka uygun fotoğraf ve uzman incelemesi yararlı olabilir. Gerekli koşullarda mahkemeden delil tespiti istenmesi de değerlendirilir. İnternetteki bir görüntünün hangi projeye ve hangi güne ait olduğu belirsizse ispat gücü azalır. Paylaşılan dosyalarda tarih, konum ve kaynağın açıklanması incelemeyi kolaylaştırır.

Teslimi beklemek mi, sözleşmeden ayrılmak mı?

Alıcının önceliği konuta ulaşmaksa, satıcıdan ifa istenmesi ve uygun hâllerde gecikme zararlarının talep edilmesi değerlendirilebilir. Bunun için satıcının temerrüde düşüp düşmediği, ihtar veya ek süre gerekip gerekmediği ve inşaatın tamamlanabilirliği araştırılır. Sözleşme tarihinin kesin olması her türlü uyuşmazlıkta aynı işlemleri gerektirmez. Bildirim, talebi ve varsa tanınan süreyi anlaşılır biçimde göstermelidir.

Alıcı artık sözleşmeyle bağlı kalmak istemiyorsa konut satış sözleşmesinden ayrılma yolları incelenir. Gecikme nedeniyle dönme ile sebepsiz dönme veya kısa süreli cayma hakkı aynı koşullara bağlı değildir. Hangi hakka dayanıldığı, iade ve kesinti hesabını etkiler. Satıcının sunduğu standart iptal formu, alıcının bütün zarar taleplerinden vazgeçtiği anlamına gelebilecek hükümler içerebilir.

Yeni bir daire önerisi de dikkatle değerlendirilmelidir. Konum, alan, tapu durumu, teslim seviyesi ve toplam bedel değişiyorsa bu teklif yalnızca “eşdeğer konut” ifadesiyle kabul edilmemelidir. Eski sözleşmenin nasıl sona ereceği, yapılan ödemelerin yeni ilişkiye nasıl aktarılacağı ve önceki gecikme haklarının korunup korunmadığı yazılı olarak belirlenmelidir.

Gecikme tazminatı ve kira kaybı nasıl incelenir?

Sözleşmede gecikme için aylık ödeme veya cezai şart öngörülmüş olabilir. Hükmün geçerliliği, hesap başlangıcı, üst sınırı ve teslim sırasında çekince gerekip gerekmediği değerlendirilir. Cezai şart ile zarar tazminatı aynı şey değildir. Aynı zararın farklı adlarla iki kez talep edilmemesi gerekir. Satıcının kusuru, gecikmenin nedeni ve alıcının davranışı da somut uyuşmazlıkta önem taşıyabilir.

Kira kaybı iddiasında taşınmazın gerçekten kiraya verilebilirliği, sözleşmedeki amaç ve emsal kullanım bedelleri araştırılır. Alıcının başka evde ödediği kira veya geçici konaklama giderleri ise ayrı bir zarar hesabı gerektirebilir. Her harcama otomatik olarak satıcıya yüklenemez. Varsa kira garantisi taahhüdü, teslim gecikmesi tazminatından bağımsız ya da onunla bağlantılı olabilir; sözleşmeler birlikte okunmalıdır.

Mücbir sebep açıklaması tek başına yeterli mi?

Satıcının maliyet artışı, personel eksikliği veya genel ekonomik koşulları ileri sürmesi, her durumda sorumluluğu kaldırmaz. İddia edilen olayın öngörülebilirliği, sözleşmedeki risk dağılımı ve teslimi gerçekten ne ölçüde engellediği incelenir. Buna karşılık belirli bir resmî durdurma kararı veya olağanüstü olayın etkisi de yok sayılmaz. Gecikmenin bütününü açıklamayan bir olay, sınırsız uzatma gerekçesi olarak kabul edilmemelidir.

Şirketin mali sıkıntısı ve ödemelerin korunması

Projenin durması hâlinde yalnızca satış temsilcisinden haber beklemek yeterli olmayabilir. Satıcının hukuki durumu, konkordato veya iflas süreci bulunup bulunmadığı ve verilen teminatların kapsamı araştırılır. Ön ödemeli konutlarda proje ve sözleşme koşullarına göre bina tamamlama sigortası, banka teminatı, hakediş sistemi veya bağlı kredi ilişkisi önem taşıyabilir. Teminatın varlığı, her ödemenin koşulsuz ve hemen iade edileceği anlamına gelmez.

Yapılacak yeni ödeme için farklı bir şirket hesabı gösteriliyorsa gerekçesi ve yetkisi sorulmalıdır. “İnşaatı tamamlamak için ek bedel” talebinin sözleşmesel dayanağı incelenmelidir. Başlangıçtaki hukuki kontrollerin kapsamını görmek için konut satışında kontrol edilmesi gereken belgeler sayfası kullanılabilir. Mevcut borçların ve güvence araçlarının yazılı dökümü, sonraki kararlar için temel oluşturur.

Yurt dışından dosya yürütülürken

Alıcının her şantiye ziyareti veya duruşma için Türkiye’ye gelmesi zorunlu olmayabilir. Uygun temsil yetkisiyle belge toplama, bildirim, dava ve takip işlemleri yürütülebilir. Teknik inceleme gerektiğinde bağımsız uzmanla çalışma ve fotoğraflı raporlama planlanabilir. Vekâletname, düzenlendiği ülkeye göre tasdik ve tercüme işlemlerini gerektirebilir. Uzlaşma, para tahsili ve taşınmaz devri yetkileri ihtiyaca göre ayrı düşünülmelidir.

Yargı yoluna başvurmadan önce görevli merci, yetki ve varsa dava şartı arabuluculuk incelenir. Tüketici uyuşmazlığının ayni hakka mı yoksa para alacağına mı ilişkin olduğu dahi usulü etkileyebilir. Sürelerin tek bir genel takvime bağlanması doğru değildir. Dosya değerlendirmesi için iletişim kurulurken teslim tarihi, son ödeme ve satıcının son yazılı açıklaması paylaşılabilir.

Teslim tutanağına hangi kayıtlar düşülmeli?

Teslim sırasında gözle görülen eksikler, bağımsız bölümün kimliği ve anahtar sayısı tutanakta açıkça belirtilmelidir. Elektrik, su, ortak alanlar ve sözleşmede vaat edilen donanımın durumu ayrı ayrı kaydedilebilir. Genel bir ibra cümlesi içeren belgeyi anlamadan imzalamak, sonradan ileri sürülecek talepler bakımından tartışma yaratabilir. Teknik eksikliklerin tespiti gerektiğinde uzman desteğiyle yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Satıcı teslim tarihini mesajla uzatabilir mi?

Tek taraflı mesaj her durumda bağlayıcı bir süre uzatımı oluşturmaz. Sözleşmedeki hükümler, uzatma sebebi ve alıcının kabulü incelenir. Mesaja cevap verilmemesinin otomatik olarak haklardan vazgeçme sayılacağı varsayılmamalıdır.

Anahtarı almak gecikme haklarını sona erdirir mi?

Teslim belgesinin içeriği önemlidir. Geniş ibra veya feragat hükümleri ve cezai şart bakımından çekince gerekliliği incelenmelidir. Anahtar teslimi sırasında eksiklerin ve saklı tutulan taleplerin yazılı kaydı yararlı olur.

Konut bitmediği için taksitleri durdurabilir miyim?

Bu karar sözleşme ve karşılıklı borçlar incelenmeden verilmemelidir. İfa sırası ve satıcının ihlali bazı savunmalar sağlayabilir; ancak yanlış değerlendirme alıcının da temerrüdüne yol açabilir.

Tapu verilmişse teslim davası açılamaz mı?

Tapu devri ile kullanımın teslimi farklı yükümlülükler olabilir. Sözleşmedeki teslim taahhüdü yerine getirilmemişse tescile rağmen uygun talepler değerlendirilebilir. Talebin kapsamı mevcut fiilî duruma göre belirlenir.

Proje iflas ederse bütün paramı geri alabilir miyim?

Tam tahsil garanti değildir. Teminatlar, ödeme biçimi, alacağın niteliği ve tasfiye süreci sonucu etkiler. İlgili bildirimlerin ve başvuru sürelerinin takip edilmesi, hakların korunması için önemlidir.

Hemen Arayın WhatsApp
Hemen Arayın WhatsApp

Yükleniyor...