İdari Gözetim Kararına İtiraz

İdari gözetim kararına itiraz, sınır dışı işlemleri devam ederken geri gönderme merkezinde tutulan yabancının serbest bırakılması amacıyla sulh ceza hâkimliğine yapılan başvurudur. İdari gözetim, ceza yargılamasında verilen tutuklama kararından farklı bir idari tedbirdir.

İdari gözetimin devam edebilmesi için kanuni gerekçelerin somut olayda bulunması ve tedbirin zorunlu olması gerekir. Kaçma riskinin bulunmaması, sabit adres, aile bağları, sağlık sorunları veya daha hafif bir tedbirin yeterli olması hâlinde kararın kaldırılması talep edilebilir.

İdari Gözetim Kararı Nedir?

Hakkında sınır dışı etme kararı verilen bazı yabancılar, işlemler tamamlanıncaya kadar geri gönderme merkezinde tutulabilir. İdari gözetim kararı valilik tarafından alınır.

Kanunda belirtilen başlıca idari gözetim nedenleri şunlardır:

• Kaçma veya kaybolma riskinin bulunması,
• Türkiye’ye giriş ya da çıkış kurallarının ihlal edilmesi,
• Sahte veya asılsız belge kullanılması,
• Türkiye’yi terk etmek için tanınan sürede çıkış yapılmaması,
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturulması.

Bu gerekçelerden birinin kararda yalnızca genel ifadelerle yazılması yeterli değildir. İdari gözetimin neden gerekli olduğu yabancının kişisel durumu üzerinden açıklanmalıdır.

İdari Gözetim Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

İdari gözetim altındaki yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Dilekçe doğrudan hâkimliğe verilebileceği gibi geri gönderme merkezi veya ilgili idari makam aracılığıyla da gönderilebilir.

Başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz. Yabancı, hâkimlik karar verinceye kadar geri gönderme merkezinde tutulmaya devam edebilir. Sulh ceza hâkiminin incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırması gerekir.

İdari Gözetimin Kaldırılması Hangi Gerekçelerle İstenebilir?

İtiraz dilekçesinde idari gözetimin neden gerekli olmadığı somut belgelerle açıklanmalıdır. Başlıca itiraz gerekçeleri şunlardır:

• Kaçma veya kaybolma riskinin bulunmaması,
• Yabancının sabit ve doğrulanabilir bir adresinin olması,
• Türkiye’de eş, çocuk veya güçlü aile bağlarının bulunması,
• Kimlik ve seyahat belgelerinin idareye sunulmuş olması,
• Yabancının sınır dışı işlemlerinde idareyle iş birliği yapması,
• Kararın kişiye özel ve somut gerekçe içermemesi,
• Sağlık durumunun merkezde tutulmaya uygun olmaması,
• Gözetimin devamını gerektiren koşulların ortadan kalkması,
• Alternatif bir yükümlülüğün yeterli olması,
• İdari gözetim süresinin kanuni sınırı aşması.

Sabit adres tek başına serbest bırakılmayı garanti etmez. Ancak kira sözleşmesi, tapu belgesi, aile yanında kalınacağına ilişkin taahhüt ve adres sahibinin kimlik bilgileri kaçma riskinin bulunmadığını göstermek için kullanılabilir.

İdari Gözetim Süresi Ne Kadardır?

Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez. Sınır dışı işlemi, yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ve belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamıyorsa süre en fazla altı ay daha uzatılabilir.

İdari gözetimin devamının gerekli olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli şekilde değerlendirilmelidir. Gözetimin artık gerekli olmadığı belirlenirse kararın derhâl sona erdirilmesi gerekir.

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler

Yabancının geri gönderme merkezinde tutulması yerine daha hafif tedbirlerin yeterli olacağı ileri sürülebilir. Kanunda düzenlenen alternatif yükümlülükler şunlardır:

• Belirli bir adreste ikamet etme,
• Belirli aralıklarla bildirimde bulunma,
• Aile temelli geri dönüş programına katılma,
• Geri dönüş danışmanlığı alma,
• Gönüllülük esasına dayalı kamu yararına hizmet,
• Teminat gösterme,
• Elektronik izleme.

Bir veya birden fazla alternatif yükümlülük uygulanabilir. Bu yükümlülüklerin toplam süresi 24 ayı geçemez. Yabancının yükümlülüklere uymaması hâlinde yeniden idari gözetim kararı alınabilir.

İtiraz Reddedilirse Yeniden Başvuru Yapılabilir mi?

Sulh ceza hâkimliğinin kararı kesin olmakla birlikte idari gözetim şartları sonradan değişirse yeniden başvuru yapılabilir. Yeni bir sabit adres bulunması, sağlık durumunun ağırlaşması, seyahat belgesinin teslim edilmesi veya aile koşullarının değişmesi yeni başvuruya dayanak oluşturabilir.

Yeni başvuruda önceki dilekçenin aynısının sunulması yerine değişen koşullar ve yeni belgeler açıkça belirtilmelidir.

Deport Davası ile İdari Gözetim İtirazı Aynı mıdır?

Hayır. Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde, idari gözetim kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğinde başvuru yapılır.

Deport kararına dava açılması yabancının geri gönderme merkezinden otomatik olarak çıkarılmasını sağlamaz. Benzer şekilde idari gözetimin kaldırılması da sınır dışı etme kararını kendiliğinden iptal etmez. Her iki işlem için ayrı hukuki yol izlenmelidir.

İtiraz İçin Gerekli Belgeler

• İdari gözetim kararı ve tebliğ belgesi,
• Sınır dışı etme kararı,
• Pasaport ve yabancı kimlik belgeleri,
• Kira sözleşmesi veya sabit adres belgesi,
• Evlilik ve çocuklara ilişkin belgeler,
• Sağlık ve tedavi raporları,
• Çalışma, eğitim veya ikamet belgeleri,
• Kimlik ve seyahat belgesi temini için yapılan başvurular,
• Türkiye’deki aile ve sosyal bağları gösteren kayıtlar.

Avukat Tutma İmkânı Olmayan Yabancılar

İdari gözetim işlemine karşı başvurmak isteyen ancak avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayan yabancı, talebi hâlinde Avukatlık Kanunu hükümleri kapsamında adli yardım hizmetinden yararlanabilir.

Yabancının geri gönderme merkezinde bulunması avukatıyla görüşmesine engel değildir. Avukat, kararları ve dosya belgelerini inceleyerek sulh ceza hâkimliği başvurusunu hazırlayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İdari gözetim kararına hangi mahkemede itiraz edilir?

İdari gözetim kararına karşı yetkili sulh ceza hâkimliğine başvurulur.

Başvuru kaç günde sonuçlanır?

Sulh ceza hâkiminin başvuruyu beş gün içinde sonuçlandırması gerekir.

İtiraz yapılınca yabancı hemen serbest bırakılır mı?

Hayır. Başvuru idari gözetimi otomatik olarak durdurmaz. Serbest bırakılma için hâkimliğin veya yetkili idarenin gözetimi kaldırması gerekir.

İtiraz reddedilirse tekrar başvuru yapılabilir mi?

Evet. İdari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği yeni bilgi ve belgelerle yeniden başvuru yapılabilir.

İdari gözetim en fazla ne kadar sürer?

Kural olarak altı ay sürer. Yabancının iş birliği yapmaması veya doğru bilgi ve belge vermemesi nedeniyle sınır dışı işlemi tamamlanamıyorsa en fazla altı ay daha uzatılabilir.

Serbest bırakılınca deport kararı da kalkar mı?

Hayır. İdari gözetimin kaldırılması yalnızca geri gönderme merkezinde tutulmayı sona erdirir. Deport kararı, giriş yasağı ve tahdit kodları için ayrıca hukuki işlem yapılmalıdır.

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İdari gözetim, sınır dışı etme kararı ve Türkiye’ye giriş yasağı birbirinden farklı işlemlerdir. Uygulanacak hukuki yol kararın gerekçesine, tebliğ tarihine ve yabancının kişisel koşullarına göre belirlenmelidir.