Türk Vatandaşlığı Alan Yabancıların Hakları ve Yükümlülükleri

Türk vatandaşlığı alan yabancılar, vatandaşlık kararının ardından Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı statüsüne geçer. Kişi artık Türkiye’de yabancı olarak değil, Türk vatandaşlarına uygulanan genel hukuk kuralları çerçevesinde işlem görür. Bu konuyla bağlantılı olarak Vatandaşlık Hukuku başlıklı içeriği de inceleyebilirsiniz.

Vatandaşlığın kazanılması; kimlik kartı ve pasaport alma, Türkiye’de süresiz yaşama, çalışma izni olmadan çalışma ve siyasi haklardan yararlanma gibi önemli sonuçlar doğurur. Bununla birlikte askerlik, vergi, adres bildirimi ve nüfus kayıtlarının güncel tutulması gibi yükümlülükler de ortaya çıkabilir.

Vatandaşlık Kararından Sonra İlk Yapılacaklar

Vatandaşlık başvurusunun olumlu sonuçlanmasıyla birlikte karar, başvurunun yapıldığı İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne veya Türk dış temsilciliğine gönderilir. Vatandaşlığı kazanan kişiye duyuru belgesi imza karşılığında teslim edilir. Sürecin ilgili yönü hakkında Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Başvurusu Şartları sayfasında ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.

Duyuru belgesi alındıktan sonra şu işlemler yapılmalıdır:

1. Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartına başvurulması,
2. Yerleşim yeri ve iletişim bilgilerinin kontrol edilmesi,
3. Yabancı kimlik numarasının aktif kalıp kalmadığının incelenmesi,
4. Gerekliyse Türk pasaportu başvurusunun yapılması,
5. Askerlik ve sosyal güvenlik statüsünün kontrol edilmesi.

Yabancı kimlik numarası vatandaşlık kazanıldıktan sonra hâlen aktif görünüyorsa başvuru makamına dilekçe verilerek kayıtların düzeltilmesi istenebilir.

Yeni Vatandaşın Temel Hakları

İkamet ve Çalışma İzni Artık Gerekir mi?

Türk vatandaşlığı kazanıldıktan sonra kişinin Türkiye’de kalabilmek için ikamet izni almasına gerek kalmaz. Önceki ikamet kartının süresinin dolması, vatandaşın Türkiye’deki kalış hakkını sona erdirmez. Türk Vatandaşlığı Başvurusu Reddedilen Yabancılar Ne Yapmalı? içeriği, bu aşamayla bağlantılı diğer hukuki noktaları açıklar.

Çalışma izni zorunluluğu da ortadan kalkar. Kişi, mesleğin gerektirdiği diploma, ruhsat ve uzmanlık şartlarını taşıması hâlinde Türk vatandaşlarına açık işlerde çalışabilir veya kendi işini kurabilir.

Yabancılara kapalı olan ve yalnızca Türk vatandaşlarının yapabildiği bazı meslekler de vatandaşlık sonrasında erişilebilir hâle gelebilir. Ancak avukatlık, doktorluk, eczacılık veya kamu görevleri gibi alanlarda vatandaşlığın yanında mesleki yeterlilik ve denklik koşulları aranabilir.

Seçme, Seçilme ve Siyasi Faaliyette Bulunma Hakkı

On sekiz yaşını dolduran Türk vatandaşları, kanundaki şartlar çerçevesinde seçimlerde ve halkoylamalarında oy kullanabilir. Vatandaşlığın sonradan kazanılmış olması, kişiyi siyasi haklar bakımından ikinci sınıf vatandaş hâline getirmez.

Oy kullanabilmek için seçmen kütüğü ve adres kayıtlarının doğru olması gerekir. Vatandaşlık kararının seçim tarihine çok yakın verilmesi hâlinde seçmen listelerinin kesinleşme tarihleri ayrıca önem taşıyabilir.

Seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları da Anayasa ve seçim mevzuatındaki yaş, eğitim, mahkûmiyet ve diğer yeterlilik şartlarına tabidir.

Kamu Görevlerine Başvurulabilir mi?

Türk vatandaşları kamu hizmetine girme hakkına sahiptir. Vatandaşlığı sonradan kazanan kişi de gerekli eğitim, sınav, güvenlik araştırması ve görev koşullarını taşıyorsa kamu personeli ilanlarına başvurabilir.

Vatandaşlık tek başına kamu görevine atanma hakkı sağlamaz. KPSS, diploma denkliği, mesleki ruhsat, yaş, sağlık ve görevin niteliğine göre diğer özel şartlar ayrıca uygulanır.

Gayrimenkul ve Miras Haklarında Ne Değişir?

Türk vatandaşlığı kazanan kişi, bundan sonraki taşınmaz işlemlerinde yabancıların gayrimenkul edinimine ilişkin ülke, bölge ve yüzölçümü sınırlamalarına tabi olmaz. Taşınmaz satın alma ve miras işlemleri Türk vatandaşlarına uygulanan genel hükümlere göre yürütülür. Ayrıca Gayrimenkul Satın Alarak Türk Vatandaşlığı Alma Süreci konusunda açıklanan hususlar somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.

Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanılmışsa yatırım şartından doğan üç yıllık satmama veya yatırımı koruma yükümlülüğü vatandaşlık kararından sonra da devam eder. Vatandaşlığın kazanılması bu taahhüdü kendiliğinden sona erdirmez.

Türk Pasaportu ve Konsolosluk Hizmetleri

T.C. kimlik kartı işlemleri tamamlandıktan sonra kişi, pasaport mevzuatındaki şartlarla Türk pasaportuna başvurabilir. Mevcut yabancı pasaportun kullanılıp kullanılamayacağı ise kişinin diğer vatandaşlığının devam edip etmediğine bağlıdır.

Türk vatandaşı yurt dışında:

• Pasaport ve nüfus işlemleri,
• Noterlik ve adres işlemleri,
• Doğum, evlilik ve ölüm bildirimleri,
• Acil durum ve konsolosluk yardımı

için Türk büyükelçiliklerine ve başkonsolosluklarına başvurabilir.

Konsolosluk koruması, yabancı bir ülkenin mahkeme veya göç makamlarına müdahale edilmesi anlamına gelmez. Kişi bulunduğu ülkenin hukukuna uymaya devam eder.

Çifte Vatandaşlık Devam Eder mi?

Türkiye, çok vatandaşlığın nüfus kayıtlarına işlenmesine izin verir. Ancak kişinin önceki vatandaşlığını koruyup koruyamayacağı, vatandaşı olduğu diğer ülkenin mevzuatına bağlıdır.

Bazı ülkeler ikinci vatandaşlığa izin verirken bazıları başka bir vatandaşlık kazanılması hâlinde mevcut vatandaşlığı sona erdirebilir. Bu nedenle Türk vatandaşlığı kararından sonra diğer ülkenin konsolosluğundan bilgi alınması gerekebilir.

Mevcut veya sonradan kazanılan yabancı vatandaşlık bilgilerinin Türk nüfus kayıtlarında doğru şekilde gösterilmesi önemlidir.

Askerlik Yükümlülüğü Nasıl Belirlenir?

Türk vatandaşlığını sonradan kazanan erkeklerin askerlik durumu yaşlarına, öğrenimlerine ve daha önce başka bir ülkede askerlik yapıp yapmadıklarına göre belirlenir.

Genel olarak vatandaşlığa alındıkları yıl 22 yaşında veya daha büyük olanlar ile önceki ülkelerinde askerlik yaptığını ya da askerlik hizmetini yerine getirmiş sayıldığını belgeleyenler, belirli istisnalar saklı olmak üzere askerlik yapmış sayılabilir.

Daha genç yaşta vatandaşlık kazananlar, vatandaşlığı kazandıkları tarihteki yaş ve öğrenim durumlarına göre askerlik işlemlerine tabi olabilir. Yurt dışında yaşayan çok vatandaşların erteleme veya dövizle askerlik imkânları ayrıca değerlendirilebilir.

Askerlik sonucu varsayıma bırakılmamalı; kişinin statüsü askerlik şubesi veya Türk dış temsilciliği üzerinden kontrol edilmelidir.

Vatandaşlık Vergi Yükümlülüğünü Nasıl Etkiler?

Türk vatandaşlığı kazanmak, kişinin dünyadaki bütün gelirleri üzerinden otomatik olarak Türkiye’de vergi ödeyeceği anlamına gelmez. Gelir vergisi bakımından temel ölçütler arasında kişinin Türkiye’de yerleşik olup olmadığı ve gelirin nerede elde edildiği bulunur.

Türkiye’de yerleşik kişiler tam mükellef, Türkiye’de yerleşik olmayan kişiler ise genel olarak Türkiye kaynaklı gelirleri bakımından dar mükellef olabilir. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları da sonucu etkileyebilir.

Şirket, kira geliri, taşınmaz satışı veya yurt dışı geliri bulunan yeni vatandaşların vergi statülerini yalnızca vatandaşlıklarına göre değil, vergi mukimliklerine göre değerlendirmesi gerekir.

Sosyal Güvenlik ve Sağlık Hakları Otomatik mı Başlar?

Vatandaşlık kazanılması tek başına emeklilik aylığı veya geçmiş dönem sigorta hakkı oluşturmaz. Emeklilik ve diğer sosyal güvenlik hakları çalışma süresi, prim gün sayısı ve ilgili sigorta şartlarına bağlıdır.

Türkiye’de ikamet eden Türk vatandaşları genel sağlık sigortası kapsamına alınabilir. Kişinin çalışan, emekli, bakmakla yükümlü olunan kişi veya prim ödeyen sigortalı statülerinden hangisine girdiği ayrıca belirlenir.

Herhangi bir sosyal güvencesi olmayan ve prim ödeme gücü bulunmayan vatandaşlar bakımından gelir testi süreci gündeme gelebilir.

Nüfus ve Adres Kayıtları Güncel Tutulmalıdır

Vatandaşlık sonrasında doğum, evlilik, boşanma, ölüm, isim değişikliği ve adres değişikliği gibi nüfus olaylarının yetkili makamlara bildirilmesi gerekir.

Yurt dışında yaşayan vatandaşlar bu işlemleri Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla yapabilir. Nüfus kayıtlarındaki yanlış veya eksik bilgiler; pasaport, miras, evlilik, askerlik ve seçmen kaydı işlemlerinde sorun oluşturabilir.

Vatandaşlık Eş ve Çocuklara Otomatik Geçer mi?

Vatandaşlık kararının kapsamı dosyaya göre değerlendirilir. Eşin veya özellikle ergin çocukların, ana başvuru sahibinin vatandaşlık kazanmasıyla kendiliğinden Türk vatandaşı olduğu varsayılmamalıdır.

Yatırım yoluyla vatandaşlıkta başvuruya dâhil edilen yabancı eş ile ergin olmayan veya bağımlı çocuklar aynı süreçte vatandaşlık kazanabilir. Dosyaya dâhil edilmeyen aile bireyleri için ayrı başvuru gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Türk vatandaşlığı alan kişi ikamet iznini yenilemeli mi?

Hayır. Vatandaşlığın kazanılmasından sonra Türkiye’de ikamet izniyle kalma zorunluluğu sona erer.

Çalışma izni olmadan çalışabilir mi?

Evet. Ancak mesleğin gerektirdiği diploma, denklik veya ruhsat şartları ayrıca yerine getirilmelidir.

Hemen oy kullanabilir mi?

On sekiz yaş ve diğer kanuni şartlar sağlanmalıdır. Ayrıca adres ve seçmen kütüğü kayıtlarının güncel olması gerekir.

Eski vatandaşlığını kaybeder mi?

Bu durum diğer ülkenin hukukuna bağlıdır. Türkiye çok vatandaşlık kaydına izin vermektedir.

Vatandaşlık alan herkes askerlik yapar mı?

Hayır. Sonuç yaşa, vatandaşlığın kazanıldığı tarihe, öğrenim durumuna ve önceki askerlik hizmetine göre değişir.

Vatandaşlık bütün aileyi kapsar mı?

Her zaman değil. Kararın ve başvuru dosyasının hangi aile bireylerini kapsadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Askerlik, vergi, sosyal güvenlik ve aile bireylerinin vatandaşlığı; kişinin yaşı, ikamet ülkesi, diğer vatandaşlığı ve vatandaşlığı kazanma yöntemine göre değişebilir.