Türk Vatandaşlığı Başvurusu Reddedilen Yabancılar Ne Yapmalı?

Türk vatandaşlığı başvurusu reddedilen yabancılar, ret kararını aldıktan sonra dosyalarını yeniden incelemeli ve süresi içinde uygun hukuki yolu seçmelidir. Ret kararına karşı idari başvuru yapılabilir, idare mahkemesinde iptal davası açılabilir veya eksiklikler giderilerek yeniden vatandaşlık başvurusunda bulunulabilir. Bu konuyla bağlantılı olarak Vatandaşlık Hukuku başlıklı içeriği de inceleyebilirsiniz.

Hangi yolun daha uygun olduğu ret gerekçesine bağlıdır. Eksik belge nedeniyle reddedilen dosyayla hukuka aykırı güvenlik değerlendirmesine, yanlış ikamet hesabına veya yatırım şartının hatalı incelenmesine dayanan dosya aynı yöntemle ele alınmamalıdır.

Ret Kararından Sonra İlk Yapılması Gerekenler

Ret kararının öğrenilmesiyle birlikte öncelikle kararın yazılı veya elektronik tebliğ tarihi belirlenmelidir. Çünkü idare mahkemesinde dava açma süresi, ret kararının hukuken tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

İlk aşamada şu belgeler bir araya getirilmelidir:

• Ret kararının ve tebligatın tam örneği,
• Vatandaşlık başvuru formu ve başvuru numarası,
• Başvuru sırasında sunulan bütün belgeler,
• Eksik belge talepleri ve verilen cevaplar,
• Komisyon veya mülakat kayıtlarıyla ilgili belgeler,
• İkamet izinleri, giriş-çıkış kayıtları ve adres belgeleri,
• Yatırım başvurusunda tapu, banka ve uygunluk belgeleri,
• İdareyle yapılan yazışmalar ve başvuru makbuzları.

Yalnızca vatandaşlık başvuru sorgulama ekranındaki sonuca dayanarak hareket edilmemelidir. Dava süresinin hesabında tebligatın hangi tarihte ve hangi yöntemle yapıldığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Ret Nedeni Önce Sınıflandırılmalıdır

Ret kararına karşı izlenecek yol belirlenirken sorunun giderilebilir bir eksiklikten mi, yoksa hukuki değerlendirmeden mi kaynaklandığı araştırılmalıdır.

Belge veya kayıt eksikliği

Apostil, tercüme, doğum belgesi, medeni hâl kaydı, isim denklik belgesi veya güncel pasaport eksikliği nedeniyle ret verilmiş olabilir. Eksiklik giderilebiliyorsa yeniden başvuru daha pratik bir seçenek olabilir.

Kanuni şartların sağlanmaması

Genel vatandaşlık başvurusunda beş yıllık ikametin kesintiye uğraması, evlilik başvurusunda aile birliğinin bulunmaması veya yatırım başvurusunda asgari yatırım koşullarının karşılanmaması ret nedeni olabilir. Ayrıca Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Avukat Desteğinin Önemi konusunda açıklanan hususlar somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.

Maddi hata veya yanlış değerlendirme

Başvuru sahibinin giriş-çıkış kayıtları, evlilik süresi, yatırım tutarı ya da aile ilişkileri yanlış değerlendirilmiş olabilir. Dosyadaki belgeler şartların sağlandığını gösteriyorsa idari itiraz veya iptal davası gündeme gelebilir.

Millî güvenlik ve kamu düzeni değerlendirmesi

Ret kararı güvenlik veya kamu düzeni gerekçesine dayanıyorsa yabancının adli sicili, tahdit kayıtları, devam eden soruşturmalar ve idarenin dayandığı bilgilerin hukuki niteliği incelenmelidir.

Güvenlik değerlendirmesinin ayrıntılarının başvuru sahibine tamamen açıklanmaması mümkündür. Ancak bu durum ret kararının yargısal denetim dışında kaldığı anlamına gelmez.

Ret Sonrasında Kullanılabilecek Üç Yol

1. Eksiklikleri gidererek yeniden başvuru

Türk vatandaşlığı başvurusu reddedilen kişi, kanundaki şartları taşıması hâlinde yeniden başvuru yapabilir. Yeniden başvuru için her durumda belirli bir bekleme süresi öngörülmemiştir. Sürecin ilgili yönü hakkında Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Başvurusu Şartları sayfasında ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.

Ancak yeni dosya, reddedilen başvurunun aynısı olarak sunulmamalıdır. Önceki ret gerekçesi giderilmeli ve değişen durum belgelerle açıklanmalıdır. Türk Vatandaşlığı Başvurusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler içeriği, bu aşamayla bağlantılı diğer hukuki noktaları açıklar.

Örneğin eksik ikamet süresi tamamlanabilir, yabancı ülkedeki aile kaydı düzeltilebilir veya yatırım işlemi vatandaşlık şartlarına uygun şekilde yeniden yapılandırılabilir.

2. İdari makama başvuru

Ret kararına karşı dava açmadan önce, İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında üst makamdan; üst makam bulunmuyorsa kararı veren makamdan işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir karar verilmesi istenebilir.

Bu başvuru zorunlu değildir. Kişi idari itiraz yapmadan doğrudan iptal davası da açabilir.

İdari başvurunun dava açma süresi içinde yapılması gerekir. Usulüne uygun başvuru, işlemeye başlayan dava süresini durdurur. İdare 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve kalan dava süresi yeniden işlemeye başlar.

CİMER, bilgi edinme veya genel şikâyet başvurularının her durumda dava süresini durdurduğu varsayılmamalıdır. Başvurunun içeriği, yöneltildiği makam ve açıkça talep edilen işlem önemlidir.

3. İptal davası açma

Vatandaşlık başvurusunun reddi bir idari işlemdir. Ret kararının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa görevli ve yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Genel dava açma süresi, özel bir süre bulunmadığı hâllerde, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Yetkili mahkeme, ret işlemini tesis eden makam ve idari yargıdaki yetki kurallarına göre belirlenmelidir.

İdari makama itiraz edilmeden doğrudan dava açılması mümkündür. Ancak süre geçirildikten sonra yapılan yeni başvuru veya CİMER müracaatı, sona eren dava süresini kendiliğinden yeniden başlatmaz.

İptal Davasında Mahkeme Neyi İnceler?

İdare mahkemesi vatandaşlık şartlarını baştan değerlendirerek doğrudan vatandaşlık verme kararı almaz. Ret işleminin hukuka uygun olup olmadığını inceler.

Yargısal inceleme şu unsurlar üzerinden yapılır:

• Yetki: Karar, yetkili idari makam tarafından mı verildi?
• Şekil: Başvuru ve karar sürecinde zorunlu usuller uygulandı mı?
• Sebep: Ret kararının dayandığı maddi ve hukuki nedenler doğru mu?
• Konu: Kararın ortaya çıkardığı hukuki sonuç mevzuata uygun mu?
• Maksat: İdari yetki kamu yararı amacıyla mı kullanıldı?

İdarenin vatandaşlık konusunda takdir yetkisi bulunması, bu yetkinin sınırsız olduğu anlamına gelmez. Kararın somut bilgiye dayanması, başvuru dosyasının doğru değerlendirilmesi ve takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılması gerekir.

Dava Kazanılırsa Kişi Doğrudan Vatandaş Olur mu?

Genellikle hayır. İdare mahkemesinin ret kararını iptal etmesi, yabancının mahkeme kararıyla doğrudan Türk vatandaşı olduğu anlamına gelmez.

İptal kararı üzerine idare başvuruyu mahkemenin hukuki gerekçelerini dikkate alarak yeniden değerlendirmelidir. İdare, mahkemenin tespit ettiği hukuka aykırılığı gidermek ve yeni bir işlem kurmak zorundadır.

Yeni değerlendirme sonunda şartların bulunduğuna karar verilirse vatandaşlık süreci devam edebilir. İdarenin mahkeme kararına aykırı yeni bir ret işlemi kurması hâlinde bu işlem de ayrıca dava konusu olabilir.

Yeniden Başvuru mu, Dava mı?

Dosyadaki sorun açıkça giderilebilecek bir belge veya süre eksikliğiyse yeniden başvuru daha uygun olabilir. Ancak şartların tamamı sağlandığı hâlde dosya yanlış bilgiye, maddi hataya veya hukuka aykırı değerlendirmeye dayanılarak reddedilmişse iptal davası önem kazanır.

Bazı dosyalarda idari itiraz ile yeni belgeler sunmak yeterli olabilir. Bazı durumlarda ise dava süresini kaybetmemek için doğrudan yargı yoluna başvurulması gerekir.

Yeniden başvuru yapılması, önceki ret kararına karşı devam eden dava süresini kendiliğinden durdurmaz. Her iki süreç birbirinden bağımsız değerlendirilmelidir.

Ret Kararı İkamet İznini Sona Erdirir mi?

Vatandaşlık başvurusunun reddedilmesi, geçerli ikamet iznini tek başına otomatik olarak iptal etmez ve doğrudan sınır dışı kararı anlamına gelmez.

Bununla birlikte yatırım, aile veya başka bir statüye bağlı ikamet izninin şartları ayrıca kontrol edilmelidir. Vatandaşlık başvurusundan bağımsız olarak ikamet izni süresi doluyorsa uzatma işlemleri zamanında yapılmalıdır.

Ret Dosyasında En Sık Yapılan Hatalar

• Ret kararının tebliğ tarihini kaydetmemek,
• 60 günlük süre geçtikten sonra itiraz etmek,
• CİMER başvurusunun dava süresini mutlaka durdurduğunu düşünmek,
• Ret gerekçesi giderilmeden aynı belgelerle yeniden başvurmak,
• Mahkemenin doğrudan vatandaşlık vereceğini sanmak,
• Vatandaşlık dosyası devam ederken ikamet izni süresini kaçırmak.

Sıkça Sorulan Sorular

Vatandaşlık başvurusu reddedilen kişi yeniden başvurabilir mi?

Evet. Kanuni şartları taşıması ve ret nedenini gidermesi hâlinde yeniden vatandaşlık başvurusu yapabilir.

Ret kararına itiraz etmek zorunlu mudur?

Hayır. İdari itiraz yapılabileceği gibi doğrudan idare mahkemesinde iptal davası da açılabilir.

Vatandaşlık ret davası kaç gün içinde açılır?

Özel bir süre bulunmadığı hâllerde ret kararının yazılı bildirimini izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır.

İdari itiraza cevap verilmezse ne olur?

İdarenin 30 gün içinde cevap vermemesi hâlinde başvuru zımnen reddedilmiş sayılır ve durdurulan dava süresinin kalan bölümü işlemeye devam eder.

Dava kazanılırsa vatandaşlık hemen verilir mi?

Hayır. Ret kararı iptal edilirse idare dosyayı mahkeme kararındaki gerekçelere uygun şekilde yeniden değerlendirir.

Ret kararı ikamet iznini otomatik olarak iptal eder mi?

Hayır. Vatandaşlık ve ikamet izni ayrı idari işlemlerdir. Ancak ikamet izninin kendi şartları ve süresi ayrıca takip edilmelidir.

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dava ve idari başvuru süreleri tebligat şekline, ret kararını veren makama ve dosyada yapılan önceki başvurulara göre ayrıca hesaplanmalıdır.