Yabancılar İçin İdari Gözetim Kararına İtiraz

Yabancılar için idari gözetim kararına itiraz, geri gönderme merkezinde tutulan kişinin serbest bırakılması amacıyla sulh ceza hâkimliğine yapılan hukuki başvurudur. İdari gözetim, bir ceza veya tutuklama kararı değil; sınır dışı işlemlerinin yürütülmesi sırasında uygulanan idari bir tedbirdir. Bu konuyla bağlantılı olarak Yabancılar Hukuku başlıklı içeriği de inceleyebilirsiniz.

Yabancı hakkında sınır dışı etme kararı bulunması, kişinin mutlaka geri gönderme merkezinde tutulacağı anlamına gelmez. İdari gözetimin uygulanabilmesi ve devam ettirilebilmesi için kanuni nedenlerin somut olayda mevcut olması gerekir.

İdari Gözetim Kararı Nedir?

İdari gözetim kararı, hakkında sınır dışı etme kararı alınan bazı yabancıların geri gönderme merkezinde tutulmasına yönelik valilik işlemidir. Tedbirin amacı yabancıyı cezalandırmak değil, sınır dışı işlemlerinin güvenli biçimde yürütülmesini sağlamaktır.

Aşağıdaki kişiler hakkında idari gözetim kararı alınabilir:

• Kaçma veya kaybolma riski bulunanlar,
• Türkiye’ye giriş veya Türkiye’den çıkış kurallarını ihlal edenler,
• Sahte ya da gerçeğe aykırı belge kullananlar,
• Kendilerine tanınan sürede geçerli mazeret olmadan Türkiye’den çıkmayanlar,
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturduğu değerlendirilenler.

Bu gerekçelerden birinin karar metninde yalnızca tekrarlanması yeterli değildir. Yabancının hangi davranışı veya kişisel durumu nedeniyle idari gözetimin zorunlu görüldüğü somut biçimde açıklanmalıdır.

İdari Gözetim Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

İdari gözetim altındaki yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Dilekçe doğrudan hâkimliğe verilebileceği gibi geri gönderme merkezine veya ilgili idari makama da teslim edilebilir.

Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde başvurunun yetkili sulh ceza hâkimliğine derhâl ulaştırılması gerekir. Başvuru, idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz; yabancı hâkimlik karar verene kadar merkezde tutulmaya devam edebilir.

Sınır dışı kararına karşı öngörülen yedi günlük süreden farklı olarak idari gözetim itirazı için aynı nitelikte kısa bir süre düzenlenmemiştir. Buna rağmen özgürlük hakkını ilgilendiren başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir. Sürecin ilgili yönü hakkında Yabancılar İçin Sınır Dışı Kararına İtiraz Süreci sayfasında ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.

İdari Gözetimin Kaldırılması Hangi Gerekçelerle İstenebilir?

İtiraz dilekçesinde yalnızca yabancının serbest kalmak istediğinin belirtilmesi yeterli değildir. İdari gözetimin neden gereksiz, ölçüsüz veya hukuka aykırı olduğu somut belgelerle açıklanmalıdır.

• Kaçma veya kaybolma riskinin bulunmaması,
• Yabancının sabit ve doğrulanabilir bir adresinin olması,
• Türkiye’de eşi, çocuğu veya güçlü aile bağlarının bulunması,
• Kimlik ve seyahat belgelerinin idareye teslim edilmiş olması,
• Sınır dışı işlemlerinde idareyle iş birliği yapılması,
• Kararın kişiye özel ve somut gerekçe içermemesi,
• Sağlık durumunun geri gönderme merkezinde tutulmaya uygun olmaması,
• Sınır dışı işlemlerinin gerekli özenle ilerletilmemesi,
• İdari gözetimin yerine daha hafif bir tedbirin yeterli olması,
• Kanuni sürelerin veya aylık değerlendirme yükümlülüğünün ihlal edilmesi.

Sabit adres tek başına serbest bırakılmayı garanti etmez. Ancak noter taahhüdü, kira sözleşmesi, tapu, aile yanında kalınacağına ilişkin belgeler ve adres sahibinin kimlik bilgileri kaçma riskinin bulunmadığını gösterebilir.

İdari Gözetim Ne Kadar Sürebilir?

Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi kural olarak altı ayı geçemez. Sınır dışı işlemi, yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ve belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamıyorsa süre en fazla altı ay daha uzatılabilir.

İdari gözetimin devamının gerekli olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilmelidir. Gerekli görülürse 30 günlük süre beklenmeden de inceleme yapılabilir.

Kaçma riskinin ortadan kalkması, seyahat belgesinin temin edilmesi, sağlık durumunun değişmesi veya sınır dışı işleminin ilerletilememesi gibi yeni gelişmeler, gözetimin kaldırılmasını gerektirebilir.

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler

Yabancının geri gönderme merkezinde tutulması yerine daha hafif tedbirlerin yeterli olacağı ileri sürülebilir. Kanunda düzenlenen başlıca alternatif yükümlülükler şunlardır:

• Belirli bir adreste ikamet etme,
• Belirlenen zamanlarda bildirimde bulunma,
• Aile temelli geri dönüş programına katılma,
• Geri dönüş danışmanlığı alma,
• Gönüllülük esasına dayalı kamu yararına hizmet,
• Teminat gösterme,
• Elektronik izleme.

Bir yabancı hakkında bu yükümlülüklerden biri veya birkaçı birlikte uygulanabilir. Alternatif yükümlülüklerin toplam süresi 24 ayı geçemez. Yabancının verilen yükümlülüklere uymaması hâlinde yeniden idari gözetim kararı alınabilir.

İtiraz Reddedilirse Tekrar Başvuru Yapılabilir mi?

Sulh ceza hâkimliğinin idari gözetime ilişkin kararı kesindir. Bununla birlikte gözetim koşullarının sonradan değişmesi veya ortadan kalkması hâlinde yeniden başvuru yapılabilir.

Yeni sabit adres bulunması, sağlık sorununun ortaya çıkması, seyahat belgesinin teslim edilmesi, aile koşullarının değişmesi veya önceki karardan sonra uzun süre geçmesi yeni başvuruda ileri sürülebilir.

Tekrar başvuruda önceki dilekçenin aynısını sunmak yerine yeni gelişmeler ve bunları doğrulayan belgeler açıkça gösterilmelidir.

İdari Gözetim İtirazı ile Deport Davası Arasındaki Fark

İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine, sınır dışı etme kararına karşı ise idare mahkemesine başvurulur. Bu iki hukuki süreç birbirinden bağımsızdır. İkamet İzni Reddedilen Yabancılar İçin Hukuki Yollar içeriği, bu aşamayla bağlantılı diğer hukuki noktaları açıklar.

İdari gözetimin kaldırılması yabancının geri gönderme merkezinden çıkmasını sağlayabilir ancak deport kararını, tahdit kodunu veya Türkiye’ye giriş yasağını kendiliğinden kaldırmaz.

Benzer şekilde deport kararına karşı dava açılması da yabancının geri gönderme merkezinden otomatik olarak serbest bırakılmasını sağlamaz. Her karar için ayrı başvuru yapılmalıdır.

Geri Gönderme Merkezindeki Yabancının Hakları

İdari gözetim altındaki yabancı; avukatına, yasal temsilcisine, yakınlarına ve notere erişebilir. Telefon hizmetlerinden yararlanabilir, vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluk yetkilileriyle ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlileriyle görüşebilir.

Bedelini karşılayamayan yabancıya acil ve temel sağlık hizmetlerinin ücretsiz verilmesi gerekir. İdari gözetim işlemine karşı başvurmak isteyen fakat avukatlık ücretini karşılayamayan kişi, talebi hâlinde Avukatlık Kanunu kapsamında hukuki yardım isteyebilir.

İtiraz Başvurusunda Kullanılabilecek Belgeler

• İdari gözetim kararı ve tebliğ belgesi,
• Sınır dışı etme kararı,
• Pasaport ve yabancı kimlik belgeleri,
• Kira sözleşmesi, tapu veya noter taahhüdü,
• Evlilik ve çocuklara ilişkin belgeler,
• Sağlık ve tedavi raporları,
• Çalışma, eğitim veya ikamet kayıtları,
• Seyahat belgesi temini için yapılan başvurular,
• Yabancının idareyle iş birliği yaptığını gösteren belgeler.

Sıkça Sorulan Sorular

İdari gözetim kararına hangi mahkemede itiraz edilir?

İdari gözetim kararına karşı yetkili sulh ceza hâkimliğine başvurulur.

Sulh ceza hâkimliği kaç günde karar verir?

Hâkimliğin başvuruyu beş gün içinde sonuçlandırması gerekir.

İtiraz edilince yabancı hemen serbest bırakılır mı?

Hayır. Başvuru idari gözetimi otomatik olarak durdurmaz. Serbest bırakılma için hâkimliğin veya yetkili idarenin gözetimi kaldırması gerekir.

İtiraz reddedilirse tekrar başvuru yapılabilir mi?

Evet. Koşulların değiştiğini veya ortadan kalktığını gösteren yeni bilgi ve belgelerle tekrar başvuru yapılabilir.

İdari gözetim en fazla ne kadar sürer?

Kural olarak altı aydır. Yabancının iş birliği yapmaması veya doğru bilgi ve belge vermemesi nedeniyle işlem tamamlanamıyorsa en fazla altı ay daha uzatılabilir.

Geri gönderme merkezinden çıkınca deport kararı kalkar mı?

Hayır. İdari gözetimin kaldırılması yalnızca merkezde tutulmayı sona erdirir. Deport kararı, giriş yasağı ve tahdit kodları ayrıca incelenmelidir. Ayrıca Türkiye’de Deport Kararı Alan Yabancılar Ne Yapmalı? konusunda açıklanan hususlar somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İdari gözetim, sınır dışı etme kararı ve Türkiye’ye giriş yasağı farklı işlemlerdir. Uygulanacak hukuki yol kararın gerekçesine, tebliğlere ve yabancının kişisel koşullarına göre belirlenmelidir.