Yabancıların Türkiye’deki Mal Varlıkları İçin Miras Paylaşımı

Yabancı bir kişinin Türkiye’de bıraktığı malvarlığı, mirasçıların vatandaşlıklarına bakılmaksızın miras paylaşımına konu olabilir. Türkiye’deki evler, arsalar, banka hesapları, araçlar, şirket hisseleri ve alacaklar önce terekeye dâhil edilir; ardından mirasçıların payları belirlenerek paylaşım işlemleri yapılır.

Paylaşımın nasıl gerçekleştirileceği malvarlığının türüne ve mirasçıların anlaşmasına bağlıdır. Mirasçılar kendi aralarında anlaşarak malları paylaştırabilir, bazı malları satarak bedelini bölüşebilir veya anlaşma sağlanamazsa Türk mahkemelerine başvurabilir.

Miras Paylaşımı Yapılmadan Önce Ne Belirlenmelidir?

Mirasın paylaşılabilmesi için yalnızca Türkiye’deki malların bulunması yeterli değildir. Önce terekenin tamamı, mirasçılar ve tereke borçları belirlenmelidir.

Sağlıklı bir paylaşım dosyasında aşağıdaki sorular cevaplanır:

• Yasal ve atanmış mirasçılar kimlerdir?
• Her mirasçının miras payı ne kadardır?
• Türkiye’de hangi taşınmazlar bulunmaktadır?
• Banka hesapları, araçlar ve şirket hisseleri var mıdır?
• Tereke üzerinde ipotek, haciz, vergi veya kredi borcu bulunmakta mıdır?
• Geçerli bir vasiyetname ya da miras sözleşmesi var mıdır?
• Mirasçılardan biri mirası reddetmiş midir?

Paylaşım brüt malvarlığı üzerinden değil, tereke borçları ve yerine getirilmesi gereken yükümlülükler dikkate alınarak yapılmalıdır.

Türkiye’deki Mallara Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Yabancılık unsuru taşıyan miraslarda temel kural, mirasın ölen kişinin millî hukukuna tabi olmasıdır. Buna karşılık Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Bu nedenle yabancı mirasbırakanın Türkiye’deki evi veya arsası ile yabancı ülkedeki taşınmazı aynı kurallara göre paylaşılmayabilir. Türkiye’deki taşınmazların mirasçılığı ve paylaşılması Türk miras ve tapu hukuku çerçevesinde yürütülür.

Türkiye’de bulunan banka hesabı, araç, şirket payı ve diğer değerlerde ise malın niteliği, bulunduğu yer ve mirasbırakanın millî hukuku birlikte değerlendirilir.

Paylaşımdan Önce Miras Ortaklığı Oluşur

Birden fazla mirasçı varsa ölümle birlikte mirasçılar arasında miras ortaklığı meydana gelir. Paylaşım tamamlanıncaya kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur.

Bu dönemde hiçbir mirasçı tek başına belirli bir evin, aracın veya banka hesabının yalnızca kendi payına karşılık geldiğini ileri süremez. Terekeye ait mallar üzerinde tasarruf edilmesi için kural olarak bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir.

Bununla birlikte mirasçılardan her biri tereke mallarının korunması için gerekli işlemleri talep edebilir. Malların yönetiminde ciddi uyuşmazlık çıkarsa sulh hukuk mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir.

Miras Payları Nasıl Hesaplanır?

Türkiye’deki taşınmazlar bakımından yabancı mirasçıların payları Türk Medeni Kanunu’ndaki mirasçılık sırasına göre belirlenebilir. Yabancı vatandaşlık, tek başına daha düşük miras payı verilmesine neden olmaz.

Örneğin sağ kalan eş:

• Mirasbırakanın çocuklarıyla birlikte mirasçıysa mirasın dörtte birini,
• Anne ve baba zümresiyle birlikte mirasçıysa mirasın yarısını,
• Büyük anne ve büyük baba zümresiyle birlikte mirasçıysa mirasın dörtte üçünü,
• Bu mirasçılar bulunmuyorsa mirasın tamamını alabilir.

Çocuklar kendi aralarında eşit mirasçıdır. Vasiyetname bulunması hâlinde saklı paylar ve vasiyetnamenin kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Senaryo 1: Mirasçılar Bütün Malları Payları Oranında Almak İstiyor

Mirasçılar özel bir paylaşım yapmazsa taşınmazlar ve diğer malvarlıkları miras payları oranında mirasçılar adına geçirilebilir. Örneğin üç mirasçı varsa ve payları eşitse Türkiye’deki taşınmazın her biri adına üçte bir oranında tescil edilmesi mümkündür.

Bu yöntem intikal işlemini tamamlar ancak mirasçılar arasındaki ortaklığı tamamen sona erdirmeyebilir. Taşınmaz artık paylı mülkiyete dönüşse bile satış, kullanım ve kira geliri konusunda yeni uyuşmazlıklar çıkabilir.

Senaryo 2: Taşınmaz Bir Mirasçıya, Diğer Mallar Başka Mirasçılara Bırakılacak

Mirasçılar, miras paylarının ekonomik değerini korumak şartıyla malları farklı şekilde dağıtabilir. Örneğin Türkiye’deki ev bir mirasçıya, banka hesabı ve araçlar diğer mirasçılara bırakılabilir.

Taşınmazın değeri ilgili mirasçının payını aşıyorsa aradaki fark denkleştirme ödemesiyle giderilebilir. Bu tür paylaşımda taşınmaz, banka hesabı ve şirket paylarının güncel değerlerinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Mirasçılar arasında yapılacak paylaşma sözleşmesinin yazılı olması gerekir. Taşınmazların mülkiyetinin değişmesi için paylaşma sözleşmesinden sonra tapu tescil işlemlerinin de tamamlanması gerekir.

Senaryo 3: Mallar Satılacak ve Para Paylaştırılacak

Mirasçılar Türkiye’deki taşınmazı birlikte kullanmak istemiyorsa taşınmazın satılmasına ve satış bedelinin miras payları oranında paylaşılmasına karar verebilir.

Satıştan önce veraset ilamı, tapu intikali ve gerekli vergi işlemleri tamamlanmalıdır. Birden fazla mirasçı varsa satış işlemi bütün maliklerin veya yetkili temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilir.

Taşınmaza düşen veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmeden sonraki satış ve ayni hak işlemlerinde kısıtlama yaşanabilir.

Senaryo 4: Mirasçılar Paylaşım Konusunda Anlaşamıyor

Mirasçılardan her biri, paylaşmayı erteleyen geçerli bir sözleşme veya kanuni neden bulunmadıkça mirasın paylaşılmasını talep edebilir.

Anlaşma sağlanamaması hâlinde mirasın paylaşılması veya belirli bir taşınmazdaki ortaklığın giderilmesi için mahkemeye başvurulabilir. Taşınmazın aynen bölünmesi mümkünse bölünerek paylaştırılması değerlendirilebilir.

Aynen paylaşım mümkün değilse taşınmazın satılarak bedelinin mirasçılara dağıtılmasına karar verilebilir. Mahkeme, malın ekonomik bütünlüğünü, değer kaybı ihtimalini ve mirasçıların taleplerini dikkate alır.

Banka Hesapları Nasıl Paylaşılır?

Türkiye’deki banka hesaplarının mirasçılara ödenebilmesi için genellikle mirasçılık belgesi, ölüm belgesi, vergi işlemlerine ilişkin kayıtlar ve mirasçıların kimlik belgeleri istenir.

Banka, hesaptaki parayı mirasçılara payları oranında ayrı ayrı ödeyebilir. Mirasçılardan birine ödeme yapılacaksa diğer mirasçıların açık talimatı veya uygun vekâletname gerekebilir.

Ortak hesap, vadeli mevduat, yatırım hesabı veya kiralık kasa bulunması hâlinde her malvarlığı için farklı belge ve işlem gerekebilir.

Şirket Hisseleri Mirasçılara Nasıl Geçer?

Yabancı mirasbırakanın Türkiye’de bir şirkette pay sahibi olması hâlinde şirket hisseleri de terekeye dâhil edilir. Payların mirasçılara geçişi şirketin türüne, şirket sözleşmesine ve ticaret mevzuatına göre yürütülür.

Mirasçılar şirket paylarını birlikte devralabilir, payları aralarında bölüştürebilir veya diğer ortaklara ya da üçüncü kişilere devretmeyi değerlendirebilir. Ticaret sicili, pay defteri ve şirket sözleşmesindeki sınırlamalar ayrıca incelenmelidir.

Yabancı Mirasçının Taşınmazı Edinmesinde Sınırlama Varsa

Türkiye’deki taşınmaz yabancı mirasçı adına önce miras yoluyla intikal ettirilebilir. Ancak mirasçının vatandaşlığı veya taşınmazın bulunduğu bölge nedeniyle mülkiyetin korunmasına ilişkin bir sınırlama bulunabilir.

Yabancı mirasçının taşınmazı edinmesine izin verilmeyen bir durum varsa taşınmazın belirlenen süre içinde başka bir mirasçıya bırakılması, satılması veya başka şekilde tasfiye edilmesi gerekebilir.

Bu durum mirasçının ekonomik hakkının tamamen kaybolduğu anlamına gelmez. Taşınmazın satış veya tasfiye bedeli ilgili mirasçıya ödenebilir.

Miras Paylaşımında Vergi Nasıl Değerlendirilir?

Türkiye’de bulunan malların miras yoluyla yabancı mirasçılara geçmesi veraset ve intikal vergisinin konusuna girebilir. Mirasçılar beyannamelerini birlikte verebilecekleri gibi kendi payları için ayrı ayrı da verebilir.

Yurt dışında bulunan mirasçıların beyannamelerini bulundukları ülkedeki Türk konsolosluklarına vermeleri mümkün olabilir. Beyanname süreleri ölümün ve mirasçıların bulunduğu ülkeye göre değişir.

Miras paylaşımı sırasında bir mirasçının yasal payından daha fazla mal alması ve bunun karşılığında bedel ödememesi, paylaşım dışında ayrıca karşılıksız kazandırma yönünden vergi değerlendirmesi gerektirebilir.

Yabancı Mirasçılar Türkiye’ye Gelmeden Paylaşım Yapabilir mi?

Yabancı mirasçılar, gerekli yetkileri içeren vekâletnameyle Türkiye’de bir avukat veya temsilci aracılığıyla veraset, vergi, tapu ve paylaşım işlemlerini takip edebilir.

Vekâletnamede taşınmaz intikali, miras paylaşma sözleşmesi, banka hesaplarından para çekme, şirket hisseleri ve satış işlemleri için gereken özel yetkiler açıkça yazılmalıdır.

Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletnameler Türkiye’de doğrudan kullanılabilir. Yabancı ülke noterliğinde düzenlenen belgelerde ise apostil veya konsolosluk tasdiki ile Türkçe tercüme gerekebilir.

Paylaşım Öncesi Son Kontrol

• Bütün mirasçılar veraset ilamında gösterilmiş olmalıdır.
• Terekenin borçları ve üzerindeki hacizler araştırılmalıdır.
• Malların güncel değerleri belirlenmelidir.
• Paylaşma sözleşmesi bütün mirasçılar tarafından imzalanmalıdır.
• Vergi ve tapu işlemleri paylaşım şekline uygun yapılmalıdır.
• Yabancı mirasçının taşınmaz edinme durumu kontrol edilmelidir.

Kısa Sorularla Miras Paylaşımı

Yabancı mirasçının payı Türk mirasçıdan daha düşük olur mu?

Hayır. Vatandaşlık tek başına miras payını azaltmaz. Paylar uygulanacak miras hukukuna göre belirlenir.

Bir mirasçı paylaşım istemezse süreç durur mu?

Hayır. Diğer mirasçılardan biri mahkemeden mirasın paylaşılmasını veya ortaklığın giderilmesini isteyebilir.

Türkiye’deki ev tek bir mirasçıya bırakılabilir mi?

Evet. Diğer mirasçıların payları başka mallarla veya denkleştirme ödemesiyle karşılanabilir.

Miras paylaşma sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?

Hayır. Mirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı olarak yapılması gerekir.

Vergi ödenmeden taşınmaz satılabilir mi?

Tapu intikali verginin tahakkuku beklenmeden yapılabilir; ancak taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmeden satış ve ayni hak işlemleri yapılamayabilir.

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Paylaşım şekli; mirasbırakanın vatandaşlığına, malvarlığının türüne, mirasçıların anlaşmasına, tereke borçlarına ve yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalara göre belirlenmelidir.